Yeşim Ustaoğlu’nun Artakalan filmi, geçmişin izleriyle bugünün suskunlukları arasında sıkışan Elif’in kendisine yeniden yaklaşma çabasını anlatıyor. 63.Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nin Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması’nda yer alan yapım, büyük kırılmalardan çok söylenmeyen sözlere ve ertelenen yüzleşmelere odaklanıyor.
Elif’in içeride yaşadığı yolculuk
Başrollerini Öykü Karayel, Metin Akdülger ve Ali Kayra Kul’un paylaştığı filmde İlyas Salman da oyuncu kadrosunda bulunuyor. Merkezdeki Elif, sözcüklerle yakın ilişki kuran bir şair olmasına rağmen kendi hayatıyla arasındaki bağın giderek zayıfladığını hissediyor. Birhan Keskin’in şiirleri, karakterin dile getiremediklerini görünür kılan önemli bir araca dönüşüyor.
Artakalan, yalnızca olayları sıralayan bir anlatı kurmak yerine seyirciyi bir ruh hâlinin içine taşıyor. Sessizlikler, uzun bakışlar, doğanın sesleri ve karakterlerin birbirlerine söyleyemedikleri, filmin atmosferini oluşturuyor.
“Elif hepimizden biri”
Antalya’daki gösterimin ardından düzenlenen söyleşide kadın karakterlerinin arayışına ilişkin konuşan Ustaoğlu, filmin temel sorusunu şöyle anlattı: “Bütün bu açmazların, çıkmazların içinden kendi başımıza nasıl çıkacağız? Hepimiz nasıl çıkacağız?”
Yönetmen, Elif’in seyirciden uzak bir karakter olmadığını belirterek şunları söyledi: “Elif çok özel, bizden uzak bir dünyanın içinde değil. Hepimizden biri. Dolayısıyla üzerindeki o sis bulutundan, o kara buluttan nasıl çıkacağının yanıtını aramak için yola koyuluyor.” Ustaoğlu’na göre önceki filmlerindeki karakterlerden farklı olarak Elif’in kendi özgürlük alanını deneyimleme imkânı daha geniş. Bu da onun yolculuğunu daha umutlu bir zemine taşıyor.
Karayel, söyleşide Elif’in kararını şöyle değerlendirdi: “İnsan, içinde bulunduğu duygu durumuyla artık yaşamına devam edemeyeceğini hissettiği bir noktaya geldiğinde, acı da olsa harekete geçmek zorunda.” Bunun kolay ya da korkusuz bir adım olmadığını söyleyen oyuncu, sözlerini şöyle sürdürdü: “Harekete geçince hiçbir şey olduğundan daha kötü olmuyor.”
“Hayatı olan bir film”
İlyas Salman, film sonrası söyleşide Artakalan’daki karakterini Yeşim Ustaoğlu’nun kendi yaşamından izler taşıyan bir yaratım olarak değerlendirdi: “Yeşim Ustaoğlu, seksen yıllık bir yaşamı preslemiş ve beni yaratmış diyeyim. Ben o yaratıda ne kadar katkıda bulundum? Bu konuda iddialı değilim.”
Salman, sinemanın ve sanatın değerinden söz ederken şunları söyledi: “Aklınıza gişe gelmesin. Çünkü her şey satılır hâle geldi. Onur, aşk, emek… Fiyatı olan insandan hayır gelmez” ve ekledi: “Bu film, fiyatı olan bir film değil; hayatı olan bir film. Yaşayan bir film. Ve bana yaşamı hatırlatan bir film.” Pablo Neruda’nın Yaşadığımı İtiraf Ediyorum kitabına da gönderme yapan Salman, sözlerini şöyle tamamladı: “Ben de burada, Yeşim Ustaoğlu sayesinde yaşadığımı itiraf ettim.”
İnsandan geriye ne kalır?
Filmin adını açıklayan Ustaoğlu, “Aslında artakalan, şu anda gördüklerimiz; bize neyin kalmış olduğu ve bütün bunlarla baş edebilme hâlimiz. Belki de geride kalanla baş edebilme hâlimiz.” dedi.
