Türkiye’nin sağlık sistemindeki yapısal kriz, uzmanlık eğitimi aşamasında kendisini net bir şekilde hissettiriyor. Hekimlerin mesleki gelişimlerini sürdüreceği yan dal uzmanlıkları; çalışma şartları, özlük hakları ve mesleki riskler gibi kronikleşen sorunlar nedeniyle artık tercih edilmemeye başlandı. Bu durum, halkın nitelikli sağlık hizmetine erişimini doğrudan tehdit eden bir uzmanlık krizine dönüşüyor. Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.
Yan Dal Uzmanlıklarında Tablo Karamsar
Ülkemizde tıpta uzmanlık eğitimi kapsamında 42 ana dal ve 46 yan dal olmak üzere toplam 88 uzmanlık alanı bulunuyor. Ana dal eğitimini tamamlayan hekimler, Tıpta Yan Dal Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (YDUS) ile bu uzmanlıkları tercih edebiliyor. 2 Mayıs 2026 tarihinde gerçekleştirilen sınavın yerleştirme sonuçları 26 Haziran’da, ek yerleştirmeler ise geçtiğimiz hafta ilan edildi. Veriler oldukça çarpıcı: Açılan 2 bin 923 kontenjanın bin 435’i (yüzde 49) ilk yerleştirmede boş kaldı. Boş kalan bu kadrolar için açılan ek yerleştirmede ise sadece 44 aday (yüzde 3) bir bölüme yerleşti. Genç doktorların kariyer basamaklarını tırmanmak yerine bu kadrolardan uzak durması, sistemin sorgulanmasına neden oluyor.
Algoloji İlgi Odağı Olurken Diğer Branşlar Geri Planda Kaldı
Sınavda dereceye giren adayların tercihleri incelendiğinde, en yüksek puanlı adayın çocuk ürolojisini, ikinci ve üçüncü sıradakilerin ise algoloji (ağrı tedavisi) bölümünü seçtiği görülüyor. İlk 10 aday arasındaki dağılım; beş hekim algoloji, iki hekim çocuk immunolojisi ve alerji, birer hekim ise çocuk endokrinolojisi, çocuk ürolojisi ve gastroenteroloji cerrahisi şeklinde gerçekleşti. İlk 20 aday içinde algolojiyi seçenlerin sayısı 11’e ulaştı. Toplam 42 kontenjan açılan algolojiye ilgi o kadar yoğundu ki, puan eşitliği nedeniyle 60 aday yerleşti ve sadece biri yabancı uyruklu olmak üzere iki kontenjan boş kaldı.
İlk yerleştirmelere göre; çocuk endokrinolojisi, çocuk göğüs hastalıkları, çocuk immunolojisi ve alerjisi, çocuk metabolizma hastalıkları, çocuk romatolojisi, endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları, gastroenteroloji cerrahisi, immunoloji ve alerji hastalıkları, jinekolojik onkoloji cerrahisi, perinatoloji, romatoloji, tıbbi onkoloji ve cerrahi onkoloji gibi bölümler nispeten daha fazla tercih edilen alanlar arasında yer aldı.
Kritik Branşlarda Büyük Kaçış: Yenidoğan ve Yoğun Bakım
Boş kalan kadroların büyük bir kısmı, hayati öneme sahip bazı yan dallarda yoğunlaşıyor. Çocuk yoğun bakımda 125 kontenjanın 120’si (yüzde 96), nefrolojide 169 kontenjanın 157’si (yüzde 92,8), neonatolojide (yenidoğan) ise 258 kontenjanın 236’sı (yüzde 91,4) tercih edilmedi. Özellikle son dönemde yaşanan yenidoğan skandalının ardından hekimlerin bu alandan uzaklaştığı görülüyor. Diğer boşluklar ise şöyle sıralandı:
- Çocuk acil: 73 kontenjanın 62’si boş (yüzde 85)
- Çocuk hematolojisi ve onkolojisi: 119 kontenjanın 102’si boş (yüzde 85,7)
- Hematoloji: 160 kontenjanın 138’i boş (yüzde 86,2)
Gastroenterolojide 219 kontenjanın 137’si (yüzde 62,5) dolmazken, hastaneler bazında farklılıklar gözlendi. Örneğin; Ankara Bilkent Şehir Hastanesi’nde 10 kontenjanın tamamı, Etlik Şehir Hastanesi’nde ise 10 kontenjanın 9’u doldu.
Acil Servislerden Yoğun Bakıma “Kaçış”
Yoğun bakım yan dalına farklı ana dallardan uzmanlar başvurabiliyor. Genel tabloda 348 kontenjanın 139’u (yüzde 40) boş kalsa da acil tıp uzmanlarının bu alana yoğun ilgisi dikkat çekti. TC vatandaşı acil tıp uzmanları için ayrılan 130 kontenjanın tamamı doldu. Buna karşın dahiliye uzmanları için açılan 72 kontenjanın 64’ü (yüzde 88,8), anestezi uzmanları için açılan 119 kontenjanın 61’i (yüzde 51,2) boş kaldı. Uzmanlar, acil tıpçılar için bu durumu “acil servislerin içinden çıkılmaz halinden bir kaçış” olarak değerlendiriyor.
Köklü Üniversiteler ve Şehir Hastaneleri de Tercih Edilmiyor
Sadece yeni açılan kliniklerde değil, Türkiye’nin en saygın üniversitelerinde dahi kontenjanlar boş kaldı. Verilere göre durum şöyle:
- Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi: 73 kontenjanın 33’ü boş.
- Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi: 71 kontenjanın 27’si boş.
- Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi: 70 kontenjanın 24’ü boş.
- İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi: 64 kontenjanın 36’sı boş.
- Cerrahpaşa Tıp Fakültesi: 55 kontenjanın 26’sı boş.
- Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi: 63 kontenjanın 31’i boş.
- Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi: 36 kontenjanın 15’i boş.
Şehir hastanelerinde de benzer bir tablo hakim. Ankara Bilkent’te 51, Etlik’te 44, Başakşehir Çam ve Sakura’da 51, İzmir Şehir Hastanesi’nde 47 kontenjan boş kaldı. Özellikle neonatoloji ve çocuk yoğun bakım gibi yaşamsal branşlarda birçok hastanede tek bir kontenjan bile dolmadı.
Hekimler Neden Uzak Duruyor?
Genç hekimlerin tercihlerinde kamudaki performans baskısı ve özel sektördeki ciro zorunluluğu belirleyici oluyor. Hekimler; acili az, riski düşük, malpraktis davalarına konu olma ihtimali zayıf ve özel sektörde daha iyi imkanlara sahip bölümlere yöneliyor. Şiddet, uykusuzluk ve icap nöbetleri gibi yaşam kalitesini düşüren etkenlerden kaçma isteği ön planda. Ayrıca yan dal uzmanlığı sonrası yapılacak üçüncü mecburi hizmet yükümlülüğü de büyük bir engel teşkil ediyor.
Tıp eğitiminin bu kritik safhasındaki krizin aşılması için piyasacı yaklaşımlardan uzaklaşılması gerektiğini belirten uzmanlar, “Çözüm piyasacı sağlık sisteminden uzaklaşıp insanı ve yaşamı önceleyen politikaları hayata geçirebilmekte. Yan dal uzmanlık eğitimi de bütünün parçası” değerlendirmesinde bulunuyor. İnsanı ve yaşamı önceleyen politikalar bir an önce hayata geçirilmeli.
NOT: Yazıda yer alan ve her yerde bulamayacağınız güncel verileri derlememde yardımcı olan sağlık emekçisi Muammer Canik’e teşekkür ediyorum.
