Sağlık Bakanlığı tarafından paylaşılan Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2025 Haber Bülteni, Türkiye’nin sağlık tablosundaki çarpıcı verileri gün yüzüne çıkardı. 2025 senesinde doktora gitme sayısı 1 milyar 138 milyonu geçerek yeni bir rekora imza attı. Bu yoğunluk, her bir vatandaşın yıllık ortalama 13,2 kez hekime başvurması anlamına geliyor. 100 bin kişi başına düşen uzman doktor sayısı 129 olarak belirlenirken, iller ve bölgeler arasındaki dengesizlik en büyük sorunlardan biri olarak öne çıktı. Uzmanlar, OECD ülkelerinde 6 civarında olan bu oranın Türkiye’de 13,2’ye çıkmasının sistemdeki ciddi bir tıkanıklığa işaret ettiğini vurguluyor.
Sağlıkta Yoğunluk ve Randevu Krizi
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın “Türkiye sağlıkta çağ atladı” yönündeki söylemlerine rağmen, bakanlık verileri sistemdeki yükün taşınamaz boyutlara ulaştığını kanıtlıyor. Kışkırtılmış sağlık politikaları, sevk zincirinin bulunmaması ve performansa dayalı prim sistemi, özellikle eğitim ve araştırma hastanelerinde büyük bir izdihama yol açtı. Hastalara ayrılan sürenin kısalması, fiziki muayene yerine doğrudan MR, röntgen, BT gibi görüntüleme sistemlerine veya kan ve idrar testlerine yönlendirilme süreci, hem sağlık sonuçlarını negatif etkiliyor hem de başvuruları artırıyor. Verilere göre, 2024’te 1 milyar 47 milyon 877 bin 901 olan toplam müracaat sayısı, 2025 yılında Türkiye genelinde toplam 1 milyar 138 milyon 60 bin 185’e ulaştı.
Hekim Sayısı ve Özel Sektöre Geçiş
Kişi başına düşen müracaat sayısının 13,2 ile zirve yaptığı dönemde, bu başvuruların yüzde 41,3’ü birinci basamak, yüzde 58,7’si ise ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerinde gerçekleşti. 2025 yılı itibarıyla Türkiye’deki toplam doktor sayısı 232 bin 315 olarak kaydedildi. Bu kadronun 111 bin 472’sini uzmanlar, 56 bin 300’ünü pratisyenler ve 64 bin 543’ünü asistanlar oluşturuyor. 100 bin kişiye düşen toplam doktor sayısı 270, uzman sayısı ise 129 oldu. Ancak Batı Anadolu’da 180 olan uzman doktor sayısı, Güneydoğu Anadolu’da 79’a kadar düşerek bölgesel farkı ortaya koydu. Özel hastanelere geçiş trendi de devam etti; 2024’te 38 bin 347 olan özel sektör hekim sayısı 39 bin 169’a yükseldi. Toplam personel 1 milyon 441 bin 114 olurken, hemşire, ebe ve diğer personeli kapsayan yardımcı sağlık personeli sayısı 621 bin 284 olarak açıklandı.
Aşılamada Gerileme ve Yoğun Bakım Kapasitesi
Aşı karşıtlığı ve kararsızlığı, çocukluk dönemi bağışıklama oranlarını olumsuz etkiledi. 2024 yılında yüzde 96 olan DaBT (difteri, boğmaca, tetanos) aşılanma oranı 2025’te yüzde 84’e geriledi. En yüksek aşılanma hızı Batı Marmara’da görüldü. Ülke genelindeki hastane yatağı kapasitesi 270 bin 829 olarak belirlenirken, yoğun bakım yataklarında azalma yaşandı. 2024’te 49 bin 10 olan yoğun bakım yatak sayısı, 2025’te 48 bin 360’a düştü. Özel hastanelerin yoğun bakım kapasitesinin üniversite hastanelerinin iki katı olması dikkat çekti. 2025 yılında toplam bin 553 hastane aktif olarak hizmet verirken, sezaryen doğum oranları yüzde 59’a ulaştı. Primer sezaryen oranı ise yüzde 29,8 oldu. Akdeniz yüzde 66,9, Ege yüzde 66,2 ve Batı Karadeniz yüzde 66,1 ile yüksek sezaryen oranlarına sahipken, Kuzeydoğu Anadolu yüzde 48,7 ile en düşük bölge oldu.
Prof. Dr. Kayıhan Pala’dan Kritik Uyarılar
YENİ Parti Milletvekili ve Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Kayıhan Pala, istatistiklerin geç paylaşılmasını eleştirerek, “Sağlık Bakanlığı bu yıllıkları çok geç yayımlayabiliyor. Bu çağda kabul edilebilir değil. Verilerin hem bilim insanlarından hem toplumdan hem de karar vericilerden kaçırıldığını söylemek mümkün” ifadelerini kullandı. Bebek ölümleri konusunda Bakanlık (binde 7,7) ve TÜİK (binde 7,8) verileri arasındaki uyumsuzluğa değinen Pala, Güneydoğu Anadolu’daki bebek ölüm hızının binde 11,5; Batı Marmara’da ise binde 5,6 olduğunu söyledi. Beş yaş altı ölümlerinde de benzer bir uçurum olduğunu (Güneydoğu’da binde 13,9, Batı Marmara’da binde 6,9) belirten Pala, “Bu çocukların hem bölgesel olarak yaşadıkları bölgeler hem de sınıfsal olarak, sosyal sınıflar açısından bir farklılıkla daha fazla hayatlarını kaybettikleri anlaşılıyor” dedi.
Kızamık Tehdidi ve Sistemdeki Aksaklıklar
Kızamık vakalarındaki artışa dikkat çeken Prof. Dr. Pala, 2025’te 228 olan vaka sayısının 2026’nın ilk yarısında Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre binin üzerine çıktığını belirtti. Pala, “Türkiye tekrar kızamıkta bir salgınla karşı karşıya. Difteri, boğmaca, tetanos, verem aşısı, kızamık aşısı gibi aşılarda ciddi gerileme var. Türkiye’de örneğin kızamık aşılama oranı yüzde 92’ye düşmüş. Bu, İstanbul’da yüzde 88, Orta Doğu Anadolu’da yüzde 89. Kızamık aşısının yüzde 95’in altında olması kızamık hastalığına ciddi bir zemin hazırlar” uyarısında bulundu. Kişi başı 13,2 başvurunun hastalık artışından değil, sevk zinciri eksikliği ve aynı sorun için çok sayıda kuruma gidilmesinden kaynaklandığını belirten Pala, “Ne kadar çok başvuru olursa o kadar fazla gelir olduğu kısır döngüsü nedeniyle sağlık sistemi buna yenik düşmüş durumda” şeklinde konuştu. AKP’nin Sağlıkta Dönüşüm Programı’nın kamu sistemindeki çıkmazı büyüttüğünü belirten uzmanlar, 100 bin kişiye düşen uzman sayısındaki bölgesel adaletsizliğin de (Batı Anadolu 180, Güneydoğu Anadolu 79) bu tabloyu derinleştirdiğini kaydediyor.
