Aile hekimleri tarafından “Eziyet Yönetmeliği” olarak isimlendirilen düzenlemede üç kez değişikliğe gidilirken, ilaç reçeteleme kriterlerine dair maddeye Danıştay bir kez daha “dur” dedi. Hekimler, halihazırda yürürlükte bulunan Eylül 2025 tarihli yönetmelikte de benzer bir yaklaşımın sürdüğünü vurgulayarak, tıbbi kararların mali veya idari kriterlerle denetlenmemesi gerektiğini ifade ediyor. Uzmanlar, “Hekimin tedavisine idari ölçütlerle müdahale etmeyin. Hekim cüzdanı ile vicdanı arasında bırakılmamalı” diyerek mesleki bağımsızlık vurgusu yapıyor.
İlaç Yazma Kriterleri ve Teşvik Sistemi
Sağlık Bakanlığı, aile hekimliği mevzuatında gerçekleştirdiği güncellemelerle “akılcı ilaç kullanımı” çatısı altında belirli reçeteleme oranları getirmişti. Bu kapsamda; antibiyotik, ağrı kesici ve mide koruyucu gibi ilaçların yazılma oranlarının il ve Türkiye ortalamalarıyla kıyaslanması planlanmıştı. Söz konusu kriterler, hekimlerin alacağı “teşvik” ödemeleriyle ilişkilendirilmişti. Ancak bu durumun, doktorların tedavi süreçlerine idari ve mali bir müdahale olduğu gerekçesiyle yargıya taşındığı biliniyor.
Yargı Kararlarına Rağmen Düzenleme Israrı
Danıştay’ın ilk düzenleme hakkında iptal kararı vermesinden sadece iki gün önce, Temmuz 2025 tarihinde yönetmelikte ikinci kez değişikliğe gidildi. Bakanlık, bu yeni versiyonda aynı uygulamayı farklı ifadelerle sunarken ölçütlerin arasına OECD verilerini de dahil etti. İkinci yönetmeliğe karşı açılan davada da Danıştay, ilgili maddelerin yürütmesini geçtiğimiz günlerde durdurdu. Mahkeme kararında, bu tip uygulamaların hekimlerin mesleki bağımsızlığına zarar verebileceği ve hastaların sağlık hizmetlerine erişimini zorlaştırabileceği uyarısında bulunuldu.
Yönetmelikte Üçüncü Aşama: Eylül 2025
Tartışmalar sürerken Bakanlık, Temmuz 2025’teki düzenlemenin ardından Eylül 2025 tarihinde üçüncü bir yönetmelik yayımladı. Şu an yürürlükte olan bu son düzenlemede de tartışma konusu olan uygulamanın temel yapısının korunduğu belirtiliyor. Birlik ve Dayanışma Sendikası Genel Başkanı Dr. Ahmet Mehlepçi, Bakanlığın her yargı kararından sonra benzer uygulamaları farklı formüllerle yeniden devreye almasının hukuk devleti ilkeleriyle örtüşmediğini savundu.
Dr. Ahmet Mehlepçi yaptığı açıklamada şunları kaydetti: “Önemli olan hukuka aykırı dayatmaların yargıdan dönmesi. Hekim cüzdanı ile vicdanı arasında bırakılmamalı. Hekim hastası için gerekli olan tedaviyi herhangi bir teşvik hesabı yapmadan uygulayabilmeli.” Sadece kelime değişiklikleriyle aynı kuralların tekrar yürürlüğe konulmasının kabul edilemez olduğunu ifade eden Mehlepçi, “Danıştay’ın yürütmesini durdurduğu hekimin yazdığı reçeteleri kısıtlama girişiminizi tekrarlamayın. Hekim de hasta da mağdur oluyor” şeklinde konuştu.
İlaç yazma oranlarını belirli hedeflere endeksleyen düzenlemenin yürütmesi durdurulmuş olsa da, üç kez revize edilen yönetmeliğin mevcut halinde aynı anlayışın devam ettiği bildiriliyor. Aile hekimleri ise bu süreçte sahanın sesine kulak verilmesi çağrısında bulunuyor.
