NASA, kozmosun en derin sırlarını, bilhassa karanlık madde ve karanlık enerjiyi aydınlatmak amacıyla tasarlanan yeni nesil uzay gözlemevini uzaya göndermeye hazırlanıyor. Bu devrim niteliğindeki görev, evrenin bilinmeyen yapı taşlarına ışık tutmayı hedefliyor.
Nancy Grace Roman Teleskobu Ne Zaman ve Nasıl Fırlatılacak?
Yaklaşık 4 milyar dolara mal olan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu‘nun, Florida‘daki Kennedy Uzay Merkezi‘nden SpaceX‘e ait Falcon Heavy roketi aracılığıyla pazar günü fırlatılması hedefleniyor. NASA yetkilileri, bu kritik fırlatmanın başlangıçtaki planlamadan tam dokuz ay daha erken bir tarihte gerçekleştirileceğini duyurdu.
1990 yılında göreve başlayan Hubble Uzay Teleskobu ve 2021‘de fırlatılan James Webb Uzay Teleskobu‘nun ardından Roman, NASA‘nın en yeni amiral gemisi gözlemevlerinden biri olarak yerini alacak. Geniş bir bakış açısına ve oldukça yüksek bir tarama kapasitesine sahip olan bu teleskop, evrenin yapısını ve zaman içindeki gelişimini daha önce görülmemiş bir ölçekte analiz edecek.
Gözlemevi Hangi Bilimsel Araştırmaları Yürütecek?
NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi‘nde Roman projesinin kıdemli bilim insanı olarak görev yapan Julie McEnery, teleskobun devasa gözlem gücü sayesinde bilim insanlarına “tuhaf, nadir ve sıra dışı” gök varlıklarını keşfetme imkanı tanıyacağını belirtti. Bir yıldan fazla sürmesi öngörülen ana araştırma süreci kapsamında 2 milyardan fazla galaksi mercek altına alınacak. McEnery, bu çalışma ile yıldızların, galaksilerin ve galaksi kümelerinin oluşum ve gelişim süreçlerinin detaylıca inceleneceğini ifade etti.
Gözlemevi aynı zamanda evrenin zaman içindeki genişleme hızını ölçerek karanlık madde ve karanlık enerjinin gizemli doğasını çözmeye çalışacak. Yaklaşık 13,8 milyar yıl önce Büyük Patlama ile başlayan evrenin genişlemesinin giderek hızlandığı 1998 yılında tespit edilmişti. Bilim dünyası, bu hızlanmanın arkasındaki görünmez gücü tanımlamak için “karanlık enerji” kavramını kullanıyor.
Mevcut bilimsel modellere göre; yıldızlar, gezegenler ve toz gibi görünür maddeler evrenin sadece yaklaşık yüzde 5‘ini oluşturuyor. Geriye kalan kısmın yüzde 27‘sinin karanlık madde, yüzde 68‘inin ise karanlık enerjiden oluştuğu tahmin ediliyor.
Einstein’ın Genel Görelilik Teorisi Neden Test Edilecek?
Roman‘ın yanıt arayacağı en kritik sorulardan biri, karanlık enerjinin zamanla bir değişim gösterip göstermediği olacak. Teksas Üniversitesi‘nden kozmolog Mustapha Ishak, son verilerin karanlık enerjinin zaman içerisinde farklılaşabileceğine dair dikkat çekici işaretler sunduğunu kaydetti.
Teleskop, galaksilerin evrendeki dağılım haritasını çıkarırken maddenin ışığı büktüğü “kütleçekimsel merceklenme” olayını da gözlemleyecek. Bu hassas ölçümlerle, Albert Einstein‘ın 1915 yılında geliştirdiği genel görelilik teorisinin milyarlarca ışık yılı mesafelerde geçerliliğini koruyup korumadığı sınanacak. Ishak, bu çalışmanın önemini “Bu, fiziğin en temel sorularından birine yanıt arıyor: Evreni en büyük ölçeklerde hangi yasa yönetiyor?” sözleriyle vurguladı.
Ötegezegen Keşifleri ve Görev Süresi Ne Olacak?
Teleskobun bir diğer önemli misyonu, Güneş Sistemi dışındaki ötegezegenleri araştırmak olacak. Bugüne dek 6 bin 350‘den fazla ötegezegen keşfedilmişken, Roman‘ın binlerce yeni gezegen bulması bekleniyor. Ayrıca Güneş Sistemi‘ne benzer yapıların istatistiksel haritası çıkarılacak ve yakın ötegezegenlerin doğrudan görüntülenmesi için yeni teknolojiler test edilecek.
Fırlatılışın ardından Roman, Dünya’dan yaklaşık 1,6 milyon kilometre mesafedeki Lagrange 2 (L2) noktasına doğru ilerleyecek. James Webb Uzay Teleskobu da aynı bölgede yer alırken, Hubble Dünya’ya daha yakın bir yörüngede görev yapıyor. Roman‘ın görev süresi ilk etapta beş yıl olarak planlansa da NASA, teleskobun yakıtının bu süreyi beş yıl daha uzatabileceğini belirtiyor.
Teleskop, adını NASA‘nın ilk baş astronomu olan ve 2018 yılında 93 yaşında vefat eden, “Hubble’ın annesi” olarak bilinen Nancy Grace Roman‘dan alıyor.
