Dünyanın en saygın tıp dergilerinden biri olan The Lancet‘te paylaşılan kapsamlı bir araştırma, küresel çapta ruh sağlığı sorunlarının korkutucu boyutlara ulaştığını belgeledi. Verilere göre, bugün dünya üzerinde tam 1,2 milyar insan çeşitli psikolojik rahatsızlıklarla mücadele ediyor. Uzmanlar, vaka sayılarının 1990 yılından bu yana yüzde 95.5 oranında devasa bir artış gösterdiğini saptadı.
Küresel Ruh Sağlığı Tablosu: Veriler Korkutucu
2023 yılı itibarıyla en sık rastlanan ruhsal sorunların başında anksiyete ve depresyon geliyor. Toplamda 12 farklı ruhsal bozukluğun mercek altına alındığı çalışmada; 204 ülke ve 21 bölgeden gelen veriler analiz edildi. İnceleme kapsamında depresyon, bipolar bozukluk, anksiyete, şizofreni, otizm, DEHB, anoreksiya ve bulimia gibi kritik rahatsızlıklar değerlendirildi.
Çalışmanın başyazarı olan Avustralya’daki Queensland Üniversitesi‘nden Damian Santomauro, ortaya çıkan tabloyu sarsıcı olarak nitelendirdi. Santomauro, “Ruh sağlığı sorunlarındaki artışa katkıda bulunan birçok faktör var. Çözüm küresel çapta kolektif liderlik gerekiyor” ifadelerini kullanarak dünya liderlerine çağrıda bulundu.
Vaka Sayılarındaki Dramatik Yükseliş
Araştırma verilerine göre, 1990’dan bu yana kaygı bozukluğu (anksiyete) vakaları yüzde 158, depresyon vakaları ise yüzde 131 oranında tırmandı. Şizofreni ve yeme bozuklukları diğerlerine göre daha az görülse de rakamlar yine de oldukça yüksek. Tahminlere göre dünya genelinde 26 milyon şizofreni, 14 milyon bulimia ve yaklaşık 4 milyon anoreksiya vakası bulunuyor.
Cinsiyet dağılımına bakıldığında, zihinsel bozuklukların büyük bir kısmının kadınlarda daha sık görüldüğü anlaşıldı. Öte yandan otizm, DEHB ve bazı davranışsal bozuklukların erkeklerde daha yaygın olduğu tespit edildi. Uzmanlar, özellikle COVID-19 pandemisinin ruh sağlığı üzerindeki yıkıcı etkisinin altını çizerken, o dönemde tırmanışa geçen anksiyete ve depresyon vakalarının halen pandemi öncesindeki seviyelere gerilemediğini belirtti.
Yeni Risk Grubu: 15-19 Yaş Arasındaki Gençler
Araştırmanın en dikkat çekici ve endişe uyandıran bulgusu ise yaş gruplarıyla ilgili oldu. Küresel araştırma tarihinde ilk kez, ruhsal sorunlardan en çok etkilenen kesim 15-19 yaş grubu olarak kayıtlara geçti. Geçmiş yıllarda bu liderlik orta yaş grubundaydı. Bilim insanları, bu yaş aralığının sosyal beceriler ve beyin gelişimi için kritik olduğunu hatırlatarak, bu dönemdeki zihinsel sorunların ömür boyu sürecek kalıcı hasarlar bırakabileceği konusunda uyardı.
Gençler arasındaki bu artışın temel nedenleri şunlar:
- Ekonomik güvensizlik ve yoksulluk
- Savaşlar ve siyasi çatışma ortamları
- Yaşanan travmalar
- Eşitsizliğin artması
- Gıda güvensizliği ve çevresel tehditler
- Beden imajı kaygıları ve sosyal izolasyon
Ruh Sağlığı Artık Kanseri Geride Bıraktı
Queensland Üniversitesi tarafından yapılan açıklamada, ruhsal bozuklukların artık engelliliğe yol açan nedenler arasında kanser ve kalp damar hastalıklarını geride bıraktığı ifade edildi. Araştırmacılar, durumun toplumsal maliyetini ölçmek için “engelliliğe bağlı yaşam yılı” anlamına gelen DALY ölçütünü kullandı. 1990 yılında dünya genelinde 12. sırada yer alan ruhsal bozukluklar, 2023’te 5. sıraya kadar tırmandı.
MAJÖR DEPRESYONDA ARTIŞ ve anksiyete bozukluklarının bu yükselişteki payı oldukça büyük. Raporda, bu hastalıkların sadece bireysel acılara değil; iş gücü kaybına, üretkenlik düşüşüne ve sağlık sistemleri üzerinde ağır bir baskıya neden olduğu vurgulandı.
Korumacı Önlemler ve Çözüm Yolları
Ruh sağlığı hizmetlerinin vaka sayısındaki artışla aynı hızda büyümediğini belirten uzmanlar, bireysel ve toplumsal korunma yöntemlerine dikkat çekti. Sağlıklı bir ruh hali için şu unsurların hayati önem taşıdığı hatırlatıldı:
- Düzenli ve dengeli beslenme
- Fiziksel aktivite ve spor
- Yeterli ve kaliteli uyku düzeni
- Güçlü sosyal bağlar ve hobiler
- İş ve özel yaşam arasındaki denge
1990 yılından 2023 yılına kadar süren bu geniş kapsamlı inceleme, ruh sağlığı alanında küresel bir alarm verildiğini ve her 8 kişiden birinin bu sorunlarla yüzleştiğini kanıtlıyor.
