İnsanlığın ortak mirası olan küresel kültür bahçesi; dillerin, geleneklerin, fikirlerin ve sanatın harmanlanmasıyla tarih boyunca serpilmiştir. Ancak bu zenginlik, çiçeklerin öz suyuna ve toprağın ahengine göz diken istilacı türlerden hiçbir zaman kurtulamamıştır. Kendilerini en üstün, en görkemli ve en doğru kabul eden bu “ayrık otları”, varlıklarını diğerlerini aşağılamak üzerine kurarlar. Bu saldırgan tutumlarını gizleme gereği duymaz, bahçeyi bile isteye talan etmeye devam ederler.
Kişinin geçmişi, eğitimi ya da vatanı ne olursa olsun, insanlık temelde iki gruba ayrılır: İyiliğin safında duranlar ve kötülüğün karanlığına sığınanlar. Kötülüğün en yıkıcı ve zavallı biçimi olan ırkçılık, bir insanı iyilikten tamamen koparır. Irkçı bir zihniyet; makamı, unvanı veya mesleği ne olursa olsun asla “iyi insan” sıfatına erişemez. Bu tür istilacı yaklaşımlar, dünyanın pek çok yerinde olduğu gibi Anadolu’nun çok dilli ve çok kültürlü yapısını da hedef almaktadır.
Kim ve Ne Zaman Hedef Alındı?
Geçtiğimiz hafta, yayıncılık dünyasında üzücü bir olay yaşandı. Sosyal medya profilinde kendisini “gold premium Türk” ve “yetkili sivil faşist” gibi ifadelerle tanımlayan bir genel yayın yönetmeni, yeni çıkan bir kitabın tanıtımı sırasında kadim bir kültürü ve Çerkes kadınlarını hedef aldı. Ötüken Neşriyat bünyesinde bir eserin duyurusunu yaparken kullanılan bu dil, toplumsal barışı zedeleyen cinstendi.
Neden Tepki Çekti ve Hangi İfadeler Kullanıldı?
Söz konusu genel yayın yönetmeni, bir kitap duyurusu maskesi altında cinsiyetçi ve dışlayıcı bir üslup tercih etti. Paylaşımında, “Yayınevimiz Ötüken olduğu için kahpe cadıyı Çerkes yaptık, pardon” ifadelerini kullanarak sonuna gülen bir emoji ekledi. Ne ironi ne de mizah olarak kabul edilemeyecek bu tavır, bir edebiyat emekçisinin taşıması gereken sorumlulukla tamamen çelişmektedir. Farklı halklar ve kültürler üzerinden bu tür aşağılayıcı söylemlerde bulunmak, kültürel birikime katkı sunmakla bağdaşmaz.
İdeal Bir Genel Yayın Yönetmeni Nasıl Olmalı?
Bir genel yayın yönetmeninin temel görevi; yayın politikasını belirlemek, nitelikli eserler seçmek, editoryal süreçleri yönetmek ve insanlığın kültür hazinesine değer katmaktır. Bu profesyonellik; tarafsız olmayı, fikri özgürlüğü savunmayı ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket etmeyi gerektirir. Göktürk Ömer Çakır tarafından sergilenen bu tutum ve kendini tanımlama biçimi, yayıncılık etiğinin ve stratejik öneminin uzağındadır.
Sivil Toplum Kuruluşları Ne Dedi?
Yaşanan bu gelişme üzerine Kuzey Kafkasya Sivil Toplum Kuruluşları Koordinasyon Kurulu sert bir açıklama yayımladı. Kamuoyu duyurusunda şu ifadelere yer verildi:
“Bir sosyal medya paylaşımında yer alan ifadelerden hareketle, Ötüken Neşriyat Genel Yayın Yönetmeni Göktürk Ömer Çakır’ın “Kafter” adlı romanda Çerkes kimliğini hakaret ve aşağılama unsuru olarak kullandığı yönündeki yaklaşımı büyük bir rahatsızlıkla karşılıyor ve şiddetle kınıyoruz. Köklü bir kültüre ve derin bir tarihe sahip bir halkın adının aşağılayıcı bir ifade şeklinde kullanılması; yalnızca Çerkes toplumuna yönelik bir saygısızlık değil, aynı zamanda toplumsal barışa ve farklı kimliklerin bir arada yaşama iradesine zarar veren bölücü bir yaklaşımdır. Özellikle kültür ve düşünce hayatına katkı sunma iddiasındaki bir yayınevinin yöneticisi tarafından bu tür ifadelerin kullanılması kabul edilemez bir sorumsuzluktur. Kamuoyunda ayrıştırıcı ve ötekileştirici bir dilin normalleştirilmesine hizmet eden bu söylemi reddediyoruz. Çerkes halkının onurunu hedef alan bu ifadeler nedeniyle ilgili kişiyi kamuoyu önünde açıklama yapmaya ve özür dilemeye davet ediyoruz.”
Bu metne imza atan 25 kurum arasında, 2002 yılından bu yana üyesi olduğum İstanbul Kafkas Kültür Derneği de bulunmaktadır. Bu bildirinin her bir cümlesine katılarak, ilgili şahsın bir an önce özür dilemesi gerektiğini vurguluyorum. Ayrıca, diğer yazarların da iş birliği yaptıkları yayıncıların iletişim politikalarını bu gözle değerlendirmeleri yerinde olacaktır.
Kültür bahçemizi düşünceleriyle ve gönül güzellikleriyle yeşertenlere selam olsun. İçlerindeki kuraklığı dünyaya yaymak isteyenlere inat, bizler çiçek açtırmaya devam edeceğiz.
