Caz tınılarını elektronik altyapılar ve klasik müzikle harmanlayan The Cinematic Orchestra, İstanbul dinleyicisiyle özlem gidermeye hazırlanıyor. 1999 yılında Jason Swinscoe tarafından kurulan efsanevi topluluk, 7 Ekim akşamı Zorlu PSM Turkcell Sahnesi’nde müzikseverlerin karşısında olacak. Güncel gelişmelerden haberdar olmak için BirGün’ün WhatsApp kanalını takip edebilirsiniz.
Konser Ne Zaman ve Nerede Gerçekleşecek?
Modern müziğin en etkileyici temsilcilerinden biri olan grup, 7 Ekim tarihinde İstanbul’un önemli kültür sanat duraklarından Zorlu PSM‘de sahne alacak. İlk albümleri Motion‘dan bu yana görsel ve işitsel sanatlar arasındaki bağı koparmayan ekip, Dziga Vertov imzalı Man with a Movie Camera filmi için besteledikleri eserlerle sinema dünyasındaki yerini sağlamlaştırmıştı. Topluluğun dünya çapında tanınmasını sağlayan en popüler işlerinden biri ise To Build a Home oldu.
Bugünlerde Londra, Los Angeles ve Lizbon hattında yeni nesil yeteneklerle yeni projeler yürüten Jason Swinscoe ile müziğin çeyrek asırlık serüveni, sinemayla olan derin teması, yapay zekânın sektördeki konumu ve yavaşlamanın değeri üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.
The Cinematic Orchestra’nın Müziği 25 Yılda Nasıl Bir Dönüşüm Geçirdi?
Swinscoe bu değişimi şu sözlerle açıklıyor: “En başta teknoloji, prodüksiyon ve kültürel değişimler geliyor. Bunları müzikte ve şarkı sözlerinde incelikli bir biçimde yansıtmaya çalıştığımı düşünüyorum. Son yayımladığımız albüm To Believe’dı. Bu albüm, neye inandığımızı ve medyanın bize neye inanmamız gerektiğini söylemesini sorguluyordu. Aynı zamanda günümüzün tartışma ortamında ve kültüründe eleştirel yaklaşımın eksikliğine bakıyordu.”
Teknolojinin gelişimine de değinen sanatçı, 1999 yılındaki kısıtlı imkânları hatırlatıyor: “Prodüksiyon ve teknoloji, ilk albümüm Motion’ı 1999’da yayımladığımdan bu yana muazzam ölçüde gelişti. O zaman kullandığımız sampler’ın yalnızca iki ila dört saniyelik örnekleme hafızası vardı. Sınırlar bunlardı ve bu nedenle yaratıcı olmak zorundaydınız. Bugün geldiğimiz noktada ise imkânlar neredeyse sınırsız. Bunun da çok fazla seçeneğe yol açabileceğini düşünüyorum. Mesele odaklanmak, ne yapmaya çalıştığınızı bilmek ve onun peşinden kararlı ve disiplinli biçimde gitmek. Benim müziğim üzerinde en büyük etkiyi yaratan şey sanırım teknoloji oldu.”
Görüntü ve Sinema Müziği Nasıl Şekillendiriyor?
Sinemanın grubun temel dili olduğunu belirten Swinscoe, Ma Fleur albümünün hikâyesini paylaşıyor: “Örneğin Ma Fleur yazılırken müzik, Londra’daki bir arkadaşımın yazdığı senaryodan ilham aldı. Senaryo bölümlere ayrılmıştı ve her bölüm albümdeki yedi şarkıdan biriyle ilişkilendirilmişti. Ben parçalar üzerinde çalışırken reklam yönetmeni olan senarist Gavin McGrath, aslında hiçbir zaman çekilmeyecek bir film için bu bölümleri yazıyordu.”
Güzel sanatlar geçmişine sahip olduğunu vurgulayan sanatçı, müzikle kurduğu bağı şöyle ifade ediyor: “Benim geçmişim güzel sanatlara dayanıyor. Fotoğraf, resim, heykel, enstalasyon ve film yapımı eğitimi aldım. Üniversite dışında da bir grupta çalıyordum. Yani hayatım bütünüyle yaratıcı sanatların içindeydi. Üniversiteden ayrıldıktan sonra asıl peşinden gitmek istediğim şeyin müzik olduğunu fark ettim.”
“To Build a Home” Şarkısının Başarısı Bir Baskı Oluşturdu mu?
Şarkının beklenmedik başarısını anlatan Swinscoe, parçanın bir tür protesto niteliği taşıdığını belirtiyor: “To Build a Home, Ma Fleur albümünün bir parçası olarak teslim edildiğinde radyolara bile gönderilmedi. Plak şirketi de şarkının böyle bir başarıya ulaşacağını öngörmemişti. Patrick’le çalışırken ve şarkıyı beş günlük bir süreçte yazarken onun özel olduğunu biliyordum. 2000’lerin ortasında Londra’daki kulüp kültüründe her şey ritim üzerine kuruluydu. Beat’e, breakbeat’e ve ritme yönelik neredeyse tünel görüşüne dönüşmüş bir ilgi vardı. Dolayısıyla To Build a Home bir protesto şarkısı değildi. Daha çok, ‘Şarkıyı geri getirmek, melodiyi geri getirmek, sözleri yeniden işin içine katmak istiyorum’ diyen bir ifadeydi.”
Şarkının kalıcılığından gurur duyduğunu ancak aynı şeyi tekrarlamayacağını söyleyen sanatçı, “Ama başka bir To Build a Home yazmayacağım. Çünkü To Build a Home, To Build a Home’dur” diyerek noktayı koyuyor.
Hız Çağında Yavaşlığı Korumak Neden Önemli?
Swinscoe, modern dünyanın hızına karşı yavaşlamayı savunuyor: “Her şeyi daha yavaş işlememiz, bilgiyi gerçekten kavrayabileceğimiz bir hızda içselleştirmemiz gerektiğini savunmak gerekiyor. Böyle olduğunda insan deneyimi de daha derinlikli hâle geliyor. Beynin bilgiyi işlemesine zaman tanımalıyız. Ancak böyle derinlik ve berraklık oluşabilir ve gerçekten bilinçli, anlamlı adımlar atabiliriz.”
Genç Müzisyenlerle Çalışmak Süreci Nasıl Etkiliyor?
Gençlerin enerjisinden beslendiğini ifade eden Swinscoe, iş birliği sürecini şu sözlerle tarif ediyor: “Mesele yaş değil, tutum. Gençlerin, ellili yaşlarındaki bana kıyasla bambaşka bir bakış açısı var. Bu harika. Genç insanlarla birlikte olmak güzel çünkü farklı bir enerjileri var. Daha heyecanlı, daha az kayıtsız ve daha az buruk bir enerji.” Nostalji konusunda ise mesafeli durarak, performansları nostalji olarak görmediğini ve kendi kataloğunu nadiren dinlediğini belirtiyor.
Yapay Zekâ ve İnsan Deneyimi Arasındaki Fark Nedir?
Swinscoe, yapay zekânın gerçek anıların yerini tutamayacağını vurguluyor: “Yapay zekâ sonuçta insanların ona verdiği bilgilerle besleniyor. Bunlardan bir algoritma oluşturuyor; bir miktar rastlantısallıkla farklı sonuçlar üretmesine imkân tanınıyor. Ama yapay zekânın gerçek anlamda kültürel, toplumsal ya da duygusal deneyimleri yok.”
Kendi çocukluk anısından örnek veren sanatçı: “Benim için ilk kez bisiklete binmek çok büyük bir andı. Destek tekerleklerini çıkarmıştık. Küçük BMX’imle sokakta uçuyordum ve beynimde endorfinlerin patladığını hissediyordum. İnanılmaz bir andı. Bütün bunlar son derece karmaşık deneyimler ve insanın gelişiminin çok özel dönemlerinde yaşanıyor. Bunların yeniden yaratılabileceğini düşünmüyorum. Yapay zekâyı bilinçli bir varlığa dönüştürmeye çalışmanın muhtemelen yanlış bir kullanım olduğunu düşünüyorum. İnsanların yapay zekâ”
