SALT Galata’nın “İşi Olmayan Giremez” sergisi, üretim alanlarının kent yaşamındaki yerini ve emek-sermaye ilişkilerinin gündelik hayattaki izlerini görünür kılıyor. Sergi, 14 Şubat 2027’ye kadar ziyaret edilebilecek.
Fabrikadan dijital ağlara değişen üretim
Karaköy’deki SALT Galata’nın Mastercard Sergi Mekânı ile yapının giriş ve birinci katlarına yayılan sergi, üretim, kentleşme ve emek arasındaki bağlara odaklanıyor. Eylül Şenses’in programladığı çalışma, iş yerlerinin yalnızca üretimin gerçekleştiği noktalar olmadığını; aynı zamanda yaşamın, ilişkilerin ve mücadelelerin şekillendiği alanlar olduğunu hatırlatıyor.
1980’lerden itibaren eski fabrikaların yerini konutlar, alışveriş merkezleri ve kültür yapıları alırken üretim şehir merkezlerinin dışına taşındı. Ancak üretim sona ermedi; depolara, yollara ve dijital alanlara yayıldı. Garanti BBVA tarafından kurulan SALT’ın sergisi bu dönüşümü işçi bedeni, iş yeri, şehir ve küresel ağlar üzerinden ele alıyor.
Çalışma alanlarında direniş ve dayanışma
“İşi Olmayan Giremez”, çalışma mekânlarını yalnızca disiplin ve tahakkümün uygulandığı yerler olarak değerlendirmiyor; kolektif itiraz, direniş ve dayanışmanın ortaya çıkabildiği alanlara da bakıyor.
Sultan Gökdemir’in çalışması, 1989’da Türkiye genelinde gerçekleşen işçi eylemlerinin kenti nasıl ortak bir itiraz alanına dönüştürdüğünü belgeliyor. Tamar Levit ve Yaen S. Levi ise Neval Tarım ve Çalışan Eller korosuyla birlikte, küresel tedarik zincirleri için üretim yapan tekstil işçilerinin hak mücadelesini inceliyor.
Emek-sermaye ilişkisinin izleri
Merve Bedir, insan, makine ve mekân arasındaki ilişkiyi beden ile emeğin optimizasyon ve otomasyon süreçlerine tabi tutulması üzerinden araştırıyor. Kamil Dalkır ve Sibel Karadağ, İstanbul’daki geri dönüşüm sahalarını küresel atık ekonomisi çerçevesinde ele alıyor; Avrupa’dan ithal edilen atıkları işleyen işçilerin maruz kaldığı bedensel tahribatı çalışmanın merkezine yerleştiriyor.
Belit Sağ, Sümerbank Bakırköy Bez Fabrikası’nın özelleştirme ve tasfiye sürecine odaklanırken Dilşad Aladağ, Simyonoğlu Fabrikası’nın önce Milli Fabrika’ya, ardından müzeye dönüşmesini resmi arşivler, toplumsal anlatılar ve kişisel hafıza arasındaki gerilimler üzerinden inceliyor.
Metehan Özcan’ın iş ilanları ve fabrika yıllıklarıyla oluşturduğu arşiv ise modernist çalışma ve barınma mekânlarında özel alan ile kamusal alan arasındaki ayrımları sorguluyor.
