Manuel Çıtak’ın 40 yılı aşkın fotoğraf üretimi, sanatçının 2023’teki ani ölümünün ardından İstanbul Modern’de izleyiciyle buluştu. ‘Manuel Çıtak: Kendine Ait Bir Ada’ sergisi, hem Türkiye’nin yakın dönem fotoğrafına önemli bir bakış sunuyor hem de sanatçının aile arşivinden izler taşıyor.
Fotoğrafları kendiliğinden oluşmuş gibi
1980’lerde fotoğraf çekmeye başlayan Çıtak; sokakları, kıyıları ve Anadolu’yu gündelik hayatın şiirsel ayrıntılarıyla kayda aldı. İstanbul Modern Fotoğraf Bölümü yöneticisi Demet Yıldız Dinçer’in küratörlüğünü yaptığı sergi, sanatçının farklı dönemlerdeki üretimlerini bir araya getiriyor.
Serginin metnini hazırlayan ve sesli turu seslendiren yazar Şebnem İşigüzel, eşinin fotoğraf çekerken güçlü bir empati kurduğunu, güvenilir ve dürüst bir insan olduğunu anlattı. İşigüzel, “Bu yüzden onun fotoğraflarında sanki onları çeken bir fotoğrafçı yok gibidir. Fotoğraflar kendiliğinden var olmuş gibi görünür” dedi.
Manuel Çıtak’ın görünür olmayı ya da kendini öne çıkarmayı tercih etmediğini belirten İşigüzel, sanatçının büyük bir adanmışlıkla çalıştığını söyledi. Çıtak’ın sabırlı, disiplinli, hızlı ve teknik açıdan çok güçlü olduğunu aktaran İşigüzel, arşivi incelerken daha önce görmediği işlerle karşılaştığını belirtti.
İşigüzel, sesli turun hazırlık süreci için “Onu takdim etmek, onunla ilgili olan her şey gibi çok güzeldi” ifadelerini kullandı. Sanatçının geniş arşivinin sergide yalnızca küçük bir bölümünün yer aldığını söyleyen İşigüzel, ilerleyen dönemde daha fazla çalışmanın sanatseverlerle buluşturulacağını kaydetti.
“Babamla yeniden karşılaşmak, tanışmak gibi”
Çiftin 1998 doğumlu büyük çocukları Tamar Çıtak’ın “Görmenin Hatırası” adlı video çalışması da sergide yer alıyor. Tamar Çıtak, babasını 2023 yılında kaybettikten sonra fotoğraflarına bakmanın kendisi için farklı bir anlam kazandığını söyledi.
Fotoğrafları hem yas sürecinin içinden hem de serginin küratoryal sürecinin bir parçası olarak yeniden değerlendirdiğini belirten Tamar Çıtak, babasının fotoğraf dünyasındaki dönüşümü görmenin etkileyici olduğunu anlattı. Bu deneyimi “Bir bakıma babamla yeniden karşılaşmak, tanışmak gibi” sözleriyle ifade etti.
Tamar Çıtak, babasının insanlara, sokaklara, denize, doğaya ve gündelik hayatın küçük hikâyelerine karşı sürekli merak duyduğunu söyledi. Evde ise kendisini özgür bırakan, üretmesini destekleyen, derin mizahı ve iyi kalpliliğiyle öne çıkan bir baba olduğunu anlattı.
Aile arşivinden “Görmenin Hatırası”
Manuel Çıtak’ın çoğunlukla kadrajın arkasında kaldığını belirten Tamar Çıtak, bu nedenle aile arşivinde sanatçının fotoğraf ve görüntülerinin beklenenden daha az olduğunu söyledi. Babasını kaybettikten sonra yüzünü görebileceği ve sesini duyabileceği kayıtları toplamaya başladığını aktardı.
“Görmenin Hatırası” adlı video, aile videolarını, arkadaşlarını, denizi ve geçmişten kalan görüntüleri bir araya getiriyor. Tamar Çıtak, çalışmada babasının özel hayatına dair çektiği görüntüleri bir vizörün içine yerleştirdiklerini ve izleyicilerin bu anlara onun gözünden bakmasını amaçladıklarını belirtti.
