Dünya genelinde yorumcu hakları üzerine faaliyet gösteren meslek birlikleri ve alanında yetkin uzmanlar, önemli bir zirve için İstanbul’da bir araya geldi. Müzik dünyasının geleceğinin masaya yatırıldığı bu dev buluşma, sektördeki güncel değişimleri ve sanatçı haklarını odağına alıyor.
Ne Zaman ve Nerede Gerçekleşiyor?
Uluslararası icracı sanatçı meslek birlikleri ağı SCAPR’ın 2026 Çalışma Grubu Toplantıları, MÜYORBİR (Müzik Yorumcuları Meslek Birliği) ev sahipliğinde İstanbul’da gerçekleştiriliyor. Sektör temsilcilerini bir araya getiren bu kritik toplantılar dizisi, 25 Eylül tarihine kadar sürdürülecek.
Toplantıya Kimler Katılıyor?
Küresel ölçekte büyük ilgi gören organizasyona yaklaşık 60 ülkenin yorumcu meslek birliği katılım sağlıyor. 200’e yakın uzman ismin yer aldığı buluşmada, icracı sanatçıların uluslararası düzeyde korunması hedefleniyor. Katılımcılar, ülkeler arası yeni iş birliği modellerini ve veri paylaşım ekosistemlerini geliştirmek adına görüşmeler yürütüyor.
Hangi Konular Ele Alınıyor?
Toplantının ana gündem maddeleri arasında; yorumcu haklarının sınır ötesi korunması, dijital hak yönetimi süreçleri, veri paylaşım protokolleri ve lisanslama sistemleri bulunuyor. Özellikle son dönemin en çok konuşulan başlığı olan yapay zekânın, icracı sanatçıların hakları üzerindeki etkileri ve sektörün değişen yapısı detaylıca değerlendiriliyor.
Yapay Zekâ ve Sanatçı Hakları İçin Nasıl Bir Adım Atıldı?
Buluşmanın en somut çıktılarından biri, iki meslek birliği arasında imzalanan stratejik anlaşma oldu. Bu protokol, yorumcuların seslerinin ve icralarının yapay zekâ teknolojilerine karşı korunmasını amaçlayan ortak çalışmaları kapsıyor. MÜYORBİR Yönetim Kurulu Başkanı Burhan Şeşen, dijital müzik ekonomisinin büyüklüğüne dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Dünyada streaming dediğimiz dijital müzik yayını ekonomisi 40 milyar dolara ulaşmış durumda ve dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 1’ini oluşturduğu tahmin ediliyor. Türkiye için bu alanda açıklanmış net bir veri yok; ancak Türkiye’deki telif ekonomisinin yıllık yaklaşık 3 milyar TL olduğunu, MÜYORBİR’in yıllık telif toplama ölçeğinin ise yaklaşık 200 milyon TL’ye ulaştığını görüyoruz. Buna karşın hak sahiplerinin dijital dönüşümden adil pay alabilmesi konusunda hâlâ önemli eksiklerimiz var. Yapay zekâ konusunda çözümümüz net: Bugüne kadar yapay zekâ sistemlerinde kullanılan yorumcu sesleri ve icraları tespit edilmeli ve bu kullanımlar için hak sahiplerine tazminat ödenmeli. Bundan sonraki kullanımlarda ise kullanımın tespit edilebildiği ve yorumcunun telifinin doğrudan ödendiği bir mekanizma kurulmalı.”
Sektörün Finansal Geleceği Neden Önemli?
Burhan Şeşen, konuşmasında ayrıca özel kopyalama harcı konusundaki eksikliğe vurgu yaparak, “2024 yılında dünyada özel kopyalama harcı kapsamında 1 milyar Euro toplandı. Türkiye ise 26 yıldır bu harcın hak sahiplerine ödenmediği tek ülke. Dijitalleşmenin büyüttüğü ekonomide yorumcunun payını güvence altına alacak sistemleri artık hayata geçirmek zorundayız” açıklamasında bulundu.
SCAPR Yönetim Kurulu Başkanı José Luis Sevillano ise insan emeğinin korunması gerektiğinin altını çizerek şunları söyledi:
“Bugün yapay zekâ ürünü şarkılar, insanlar tarafından üretilen geleneksel müzik eserleriyle aynı platformlarda yarışıyor. Bu nedenle insan emeğiyle ortaya çıkan eserlerin ve icraların mutlaka bir karşılığı olmalı ve bu kullanımın ödemesi hak sahibine ulaşmalı. Meslek birliklerinin ortak çalışmaları bu açıdan çok kıymetli. Özel kopyalama, dijital platformlardan doğrudan ödeme ve yapay zekâ kullanımlarının karşılığının hak sahiplerine ulaştırılması bugün en acil atılması gereken adımlar arasında.”
Uluslararası icracı sanatçı meslek birlikleri ağı SCAPR’ın İstanbul’daki bu buluşması; dijital hak yönetimi, yapay zekâ etkisi ve lisanslama gibi konularda sektörün yol haritasını belirlemeye devam ediyor.
