İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin yerel yönetim değişikliği sonrası sanata ve sanatçılara yönelik sergilediği yeni tutum, kentin kültür çevrelerinde geniş yankı uyandırıyor. Tunç Soyer’in ardından göreve gelen Cemil Tugay’ın, önceki dönemde hayata geçirilen pek çok sanatsal projeye ve belediye desteğine son verdiği artık bilinen bir gerçek haline geldi. Geçtiğimiz Cuma günü yayınlanan bir ilan, bu yaklaşımı açıkça ortaya koydu; belediyenin bünyesinde kurulan Yapay Zeka, Gastronomi, Tarım, Eğitim, Yapı Teknolojileri, Turizm ve Spor konseyleri ile çeşitli kurullar arasında bir “Sanat Konseyi”ne yer verilmemesi dikkatlerden kaçmadı.
İzmir Kültür Politikaları Çalıştayı ne zaman ve nasıl gerçekleşti?
Kentin “ortak akıl” yoluyla gelişeceğini savunan Başkan Tugay, “İzmir Kültür Konuşuyor” (İzmir Talks Culture) sloganıyla düzenlenen bir Kültür Politikaları Çalıştayı ile bu alandaki eksiklikleri gidermeyi hedefledi. Ancak kapalı bir formatta gerçekleştirilen çalıştayın davetli listesinde, İzmir’e Edebiyat-Sinema Buluşması, Film ve Müzik Festivali, Akdeniz Sinemaları Buluşması ve Mizah Festivali gibi dört büyük uluslararası organizasyon kazandıran Kültürlerarası Sanat Derneği yer almadı. Bu durumun, söz konusu etkinliklerin Soyer döneminde başlatılmasından kaynaklandığı tahmin ediliyor. Etkinlik, davetli olmayan ancak gazeteci kimliğiyle katılan isimler tarafından takip edildi.
Çalıştayın içeriği ve temel eksenleri nelerdi?
UCLG Kültür Komitesi ile ortaklaşa hazırlanan “Kültür Politikaları Belgesi Taslağı”, toplamda altı temel başlık üzerine kurgulanmıştı: 1. Kültürü Bir Hak Olarak Tanımlamak ve Kültüre Erişim, 2. Kültür Yönetimi ve Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi, 3. Kültür Ekonomi ve Yaratıcı Endüstriler, 4. Kültürel Mirasın Korunması ve Yeniden İşlevlendirilmesi, 5. İklim Krizi, Ekoloji ve Kültür Politikaları, 6. Dijitalleşme, Yeni Teknolojiler ve Kültür Politikaları. İlginç olan, bu başlıklarda “Sanat” ifadesinin hiç kullanılmamasıydı. Tematik oturumlarda ise ARKAS Sanat, İKSV, Bergama Tiyatro Festivali, Institut français ve Goethe Institut gibi sınırlı sayıda kurum temsilcisi yer bulabildi.
Kimler çalıştayın dışında bırakıldı?
Çalıştayda İzmir’in yerel sanatçıları, yazarları, sinemacıları ve müzisyenleri adeta yok sayıldı. Şehrin önemli akademik ve sanatsal kurumları olan Güzel Sanatlar Fakülteleri, Devlet Opera ve Balesi, Şehir Tiyatroları, Devlet Tiyatrosu ve TMMOB Mimarlar Odası gibi yapılar sürece dahil edilmedi. Ana oturumlarda sanat disiplinlerinden konuşmacı bulunmazken, sadece eski Kültür Bakanı yazar Suat Çağlayan ve moderatörlük yapan Ercan Kesal bu alanın temsilcileri olarak görüldü.
Etkinliğe hangi yerel ve uluslararası isimler katıldı?
İzmir’in ilçe belediye başkanlarının yokluğu hissedilirken, Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras ve Atina Belediyesi Başkan Yardımcısı Roxani Bei oturumlarda söz alan isimler arasındaydı. Uluslararası perspektifi ise UCLG Kültür Komitesi Koordinatörü Dr. Jordi Pascual ve Hırvatistanlı danışman Daniela Angelina Jelincic sundu. Ayrıca Akdeniz Akademisi tarafından hazırlanan “Kültür Politikalarında İyi Uygulamalar: Dünyadan Örnekler” adlı kitap, kültürel haklardan kentsel planlamaya kadar pek çok başlıkta iyi örnekleri bir araya getirerek katılımcılara sunuldu.
Kapanış oturumunda hangi eleştiriler öne çıktı?
Prof. Dr. Pınar Okyay’ın yönettiği son oturumda konuşan Emeritus Profesör İlhan Tekeli, belediyenin hazırladığı taslak metindeki eksiklikleri açıkça dile getirdi. Tekeli, yerel kalkınma yerine “yerinden kalkınma” kavramının önemsenmesi gerektiğini belirterek, sunulan politikaların İzmir’e özgü olmadığını ve Akdeniz kültürünün göz ardı edildiğini vurguladı. Sonuç olarak İzmir’de düzenlenen bu kapsamlı çalıştayda, sanatın temel sorunlarından ziyade dijitalleşme, ekoloji ve miras konuları ağırlıklı olarak tartışıldı.
