Edebiyat dünyasının usta kalemi, toplumcu gerçekçi şiirin en önemli temsilcilerinden Ahmet Telli, 79 yaşında yaşama gözlerini yumdu. Eserleri onlarca yıldır farklı kuşakların dilinde ezber olan, şiirleri bestelenerek milyonlara ulaşan Telli; direnişi, sevgiyi ve umudu ilmek ilmek işlediği dizeleriyle hatırlanıyor. “Büyük aşklar yolculuklarla başlar / ve serüvenciler düşer bu yollara ancak” sözleriyle hafızalara kazınan usta şair, ölümü bile bir yeniden geliş ihtimaliyle karşılayarak, “Sessizce çekip gidiyorum şimdi, sessiz ve kimliksiz / belki yine gelirim, sesime ses veren olursa bir gün” demişti.
Günün en önemli gelişmelerini ve özel haberleri takip etmek isteyenler, BirGün’ün WhatsApp kanalına ilgili bağlantı üzerinden ulaşabilirler.
Kimdir Ahmet Telli ve Şiiri Toplum İçin Ne İfade Ediyor?
Ahmet Telli, yazdığı her dizede haksızlığa boyun eğmeyenlerin ve yaşamı savunanların yoldaşı oldu. Nerede bir zulüm ya da bir direniş varsa, sesiyle ve kalemiyle orada yer aldı. Şairin şu mısraları, mücadele edenlerin pusulası niteliğindeydi:
“Yolları büsbütün kesse de zulüm / Esip dursa da acının çöl ayazı / Hangi dağ efkârlıysa oradayız / Perişan edilen her şey bizimdir / Yağmur oluyoruz hangi ırmak kurusa / Gülüşümüz çocuk / Adımız eşkıyaya çıkmıştır bizim.”
Vefayı bir yaşam biçimi haline getiren Telli, 16 yaşında tanıdığı ve henüz 25’indeyken yitirdiği sıra arkadaşı İbrahim Kaypakkaya’yı anma törenlerine katılarak bu duruşunu her daim sergiledi. Bugün sevenleri onun gidişinin ardından, “Gidersen kim sular fesleğenleri / Kuşlar nereye sığınır akşam olunca” mısralarıyla vedalaşıyor.
Usta Şair Ne Zaman ve Nerede Son Yolculuğuna Uğurlanacak?
Geçtiğimiz Nisan ayından bu yana Ankara Bilkent Hastanesi’nde tedavi altında olan Ahmet Telli, 8 Temmuz tarihinde entübe edilmişti. Şairin 10 Temmuz akşamı vefat ettiği bilgisi, Devrimci 78’liler Federasyonu ile Bilim Sanat Edebiyat Derneği’nin sosyal medya mecraları üzerinden kamuoyuna duyuruldu. Usta isim için bugün saat 11.00’de Ankara İnşaat Mühendisleri Odası’nda bir tören düzenlenecek. Naaşı, ikindi vaktinde Karşıyaka Mezarlığı 2’nci Kapı L 17-160A bölgesinde toprağa verilecek. Tüm dostları ve sevenleri bu son görev için cenaze törenine davet edildi.
Eğitimden Cezaevine Ahmet Telli’nin Yaşam Öyküsü Nasıl Geçti?
2 Aralık 1946’da Çankırı’da dünyaya gelen şair, öğretmen okullarında eğitimini tamamladıktan sonra Gazi Eğitim Enstitüsü’nde dört yıl boyunca eğitim gördü. Türkçe ve edebiyat öğretmenliği yaptığı yıllarda, 1981’de Gazi Eğitim Enstitüsü’nde görevliyken sıkıyönetim komutanlığı tarafından tutuklandı ve işinden edildi. Türk Ceza Kanunu’nun 141, 142 ve 146’ncı maddeleri uyarınca yargılanan Telli, 141 ve 146’dan beraat etse de, Cigerhun’un şiirleri üzerine kaleme aldığı bir makale nedeniyle 142’nci maddeden hapis yattı ve bu süreçte işkencelere maruz kaldı. 1993 yılında mahkeme kararıyla görevine iade edilen şair, aynı yıl içinde emekliliğe ayrıldı.
Sanat ve Siyaset Dünyası Ahmet Telli İçin Ne Dedi?
BirGün Pazar ekine de emek veren Telli’nin vefatı üzerine siyasilerden sanatçılara kadar geniş bir kesim taziye mesajları yayımladı:
• Ataol Behramoğlu: “Ahmet Telli altmışlı yıllarda şiirimizin en seçkin şairleri arasındadır. Bu kuşağın en belirgin özelliği duygusallığı reddetmeden gerçekçi olmaktır. Tıpkı Nazım Hikmet, tıpkı Ahmed Arif şiiri gibi. Nerede haksızlık varsa Ahmet Telli ve şiiri karşı çıkmak için oradadır.”
• Şükrü Erbaş: “Şimdi hepimiz çok daha yalnızız. ‘İyilere, mazlumlara, ezilenlere, çocuklara, insan onuruna, kadınların hayatına, emeğin geleceğine ve elbette şiire de… çok borcumuz var daha…’ demiştim en son. Metin Altıok’a, Behçet Aysan’a, Ahmet Erhan’a, Adnan Satıcı’ya… Sevgilerimizi götür.”
• Haydar Ergülen: “Son şiir kitabım ‘Cömert Gül’de 80 öncesi Ankara’yı, mücadelemizi anlattığım ‘Arkadaşlık Dağı’ şiirinde şöyle anmıştım 50 yıldır tanıdığım, çok sevdiğim, Dev Gençli şair ağabeyimi. Ankara’nın gençleri de bir bir uzaklaşıyor, çok üzgünüm, çok ıssızım.”
• Suavi: “Şiirin, devrimci mücadelenin, ahlaklı ve erdemli yaşayanların, acıya direnenlerin, havayı hücrelerin anahtar deliğinden soluyanların başı sağ olsun. Canım Ahmet Telli uğurlar olsun.”
• CHP Lideri Özgür Özel: ‘‘Duygusunu, umudunu ve direncini dizelere emanet eden, edebiyatımızın usta şairlerinden Ahmet Telli’ye Allah’tan rahmet, ailesine, sevenlerine başsağlığı diliyorum.”
• İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu: ‘‘Açar da acının rüzgârına / hüznün solgun yelkenini / ne zindan karanlığı / ne zulüm / ne işkence / indiremez dudaklarındaki gülümsemenin bayrağını…’ Uğurlar olsun Ahmet Telli…”
• SOL Parti: “Yolculuğumuzun güzel Ahmet Abi’sine saygı ve sevgiyle..”
• DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları: “Bugün yalnızca bir şairi değil; sözüyle umudu, direnci, aşkı ve insanı çoğaltan büyük bir yüreği uğurluyoruz.”
Edebiyat Dünyasına Kazandırdığı Önemli Eserler Nelerdir?
Toplumcu gerçekçi ekolün mihenk taşlarından olan Telli’nin ilk şiiri 1961’de okurla buluştu. 1980’de Hüznün İsyan Olur ile Ömer Faruk Toprak Şiir Ödülü’nü, 1982’de Saklı Kalan ile Yazko Şiir Özendirme Ödülü’nü aldı. 2011 yılında ise Nida adlı eseriyle Akdeniz Altın Portakal Şiir Ödülü’ne layık görüldü. İşte usta şairin miras bıraktığı kitaplar:
• Yangın Yılları, 1979
• Hüznün İsyan Olur, 1979
• Dövüşen Anlatsın, 1980
• Saklı Kalan, 1981
• Su Çürüdü, 1982
• Belki Yine Gelirim, 1984
• Çocuksun Sen, 1994
• Barbar ve Şehlâ, 2003
• Bakışın Senin, 2016
• Kalbim Unut Bu Şiiri, Seçmeler, 1994
• Vedâ Divânı, (Toplu Şiirler 1966-2016), 2018
• Gidersen Yıkılır Bu Kent, Seçmeler, 2022
• Arkadaşlık Günleriydi, 2023
Yaşamı boyunca gerçek bir aydın duruşu sergileyen ve dizeleriyle milyonlara dokunan Ahmet Telli, bugün aramızdan ayrılırken geriye onurlu bir hayat ve eskimeyen şiirler bıraktı.
Haber: Semra Kardeşoğlu
