Anne karnındaki gelişim süreci ile doğum sonrası evre arasındaki bağ, son yıllarda bebeklerde daha sık görülen tümör vakalarıyla dikkat çekiyor. Trabzon’da bulunan Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi’nde, son 5 senelik süreçte yaklaşık 20 bebekte karın içi yerleşimli kist ve tümör tespit edilmesi, perinatolojik takibin ve erken teşhisin önemini bir kez daha gözler önüne serdi.
Bebeklerde En Sık Görülen Tümör Türleri
Uzmanlar, hem iyi hem de kötü huylu çeşitleri bulunan tümörlerin toplumda yaklaşık yüz binde yedi oranında izlendiğini belirtiyor. Çocukluk çağında en yaygın karşılaşılan vakalar arasında, anne karnındaki gelişimden kaynaklanan ve “teratom” olarak isimlendirilen lezyonlar ile sinir hücrelerinden köken alan tümörler bulunuyor. Bunların yanı sıra, bebeklerde böbrek ve karaciğer kaynaklı kitlelerin de oluşabildiği ifade ediliyor.
Yeni Doğan Dönemi Anne Karnının Devamıdır
Konuya ilişkin kritik bilgiler paylaşan KTÜ Tıp Fakültesi Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı Başkanı ve Çocuk Ürolojisi Uzmanı Prof. Dr. Mustafa İmamoğlu, yeni doğan evresinin aslında anne karnındaki yaşamın bir uzantısı olduğunu dile getirdi. İmamoğlu, bu süreçte ortaya çıkan pek çok rahatsızlığın temelinin gebelik dönemine dayandığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Yeni doğan dönemini aslında anne karnının bir devamı olarak kabul ediyoruz. Dolayısıyla yeni doğan dönemindeki hastalıkların çok önemli bir kısmı anne karnından kaynaklanıyor. Bunların bir kısmı dâhiliye hastalıkları ki benim alanım değil, bir kısmı ise cerrahi hastalıklar ki onlar bizim alanımız. Yeni doğan döneminde en sık görülen hastalıklar genellikle bağırsak sistemi ve idrar yollarıyla ilgili oluyor.”
Son 5 Yılda Vaka Sayısında Artış
Genellikle bağırsak ve idrar yolu problemlerinin yaygın olduğunu, ancak kist ve tümörlerin daha nadir görüldüğünü söyleyen İmamoğlu, son dönemdeki artışa dikkat çekti: “Daha nadir görülen hastalıklar arasında ise son zamanlarda, özellikle son beş yılda yaklaşık 18-20 vakamızın olduğu karın içinde yerleşen kistler ve tümörler yer alıyor. Bunların da önemli bir kısmı anne karnında tanı alıyor. Kist dediğimiz şeyi, içinde su bulunan bir balon gibi düşünebilirsiniz. Tümör dediğimiz şey ise içinde katı içerik bir alanın bulunduğu, mesela karpuz benzeri bir kitle olarak düşünülebilir. Bebeklerin anne karnında, özellikle gebeliğin son birkaç ayı içerisinde, karın içerisindeki anormallikleri tespit edebiliyoruz.”
Tanı Yöntemleri ve Çevresel Faktörler
Hastalıkların tespitinde modern tıbbın imkanlarından yararlandıklarını ifade eden Prof. Dr. Mustafa İmamoğlu, yardımcı üreme teknikleri, çevresel etkenler ve genetik faktörlerin bu artışta rol oynayabileceğini belirtti. Tanı sürecini ise şu sözlerle özetledi:
“Anne karnında, perinatoloji dediğimiz, Kadın Doğum’un içinde sorunlu gebelikleri takip eden bilim dalıyla birlikte çalışıyoruz. Orada bebeğin karnındaki sorunun ne olduğunu tespit ediyor ve bunu doğuma kadar izliyoruz. Bunun için sıklıkla ultrason kullanıyoruz. Ancak bazen çok daha karmaşık ve sorunlu hastalarda, anne karnındaki bebeğe MR gibi tetkikler de yapabiliyoruz. Bu kistler çoğunlukla iyi huyludur ve bağırsak kaynaklıdır. Daha az sıklıkla böbrek kaynaklı olabilir.”
Kötü Huylu Tümörlerde Acil Müdahale Şart
Özellikle kötü huylu tümörlerin vakit kaybedilmeden tedavi edilmesi gerektiğini vurgulayan İmamoğlu, “Asıl sorun olan, son zamanlarda belki de farkındalığımızın arttığı, tespit oranlarımızın yükseldiği, belki de sayısının da arttığı kısım ise tümörlerdir. Bunların iyi huylu ve kötü huylu olanları bulunuyor. Genelde yüz binde yedi oranında görülüyorlar. Mesela beş yıl içerisinde 20’ye yakın vaka gördük. Bunların önemli bir kısmı ameliyat gerektirdi. Bu konuda en sıklıkla görülen şey, teratom dediğimiz, anne karnındaki gelişim sürecinden kaynaklı olan lezyonlar ve sinir hücresi kaynaklı tümörlerdir.” dedi.
Ameliyat sürecinin planlaması hakkında da bilgi veren İmamoğlu, “Bunlar kötü huylu oldukları için doğumun akabinde, daha bebeklik döneminde, yani bir ay, bazen bir-iki-üç ay içerisinde mutlaka ameliyat olmaları gerekiyor. Dolayısıyla anne karnında bu tip bir sorun olan hastaya şunu söylüyoruz: ‘Bunda ciddi bir sorun var. Mutlaka bir yoğun bakımın ve bir çocuk cerrahının olduğu yerde doğum yapmalısınız.’ Çocuk ameliyathanede doğuyor. Doğumun akabinde ekip olarak orada bulunuyoruz. Bebeği oradan alıp hemen yoğun bakıma getiriyoruz. Sonra doğumun akabindeki tetkiklerine başlıyoruz. İyi huyluysa acele etmiyoruz ancak kötü huylu ise çok hızlı bir şekilde hastanın tanısını ortaya koyup ameliyat ediyoruz” şeklinde konuştu.
Erken Teşhis Hayat Kurtarıyor
Kanser vakalarının erken teşhis ile çözüme kavuşabildiğini belirten İmamoğlu, son ameliyat ettikleri böbrek tümörü vakasını örnek göstererek şunları söyledi: “Çok ciddi bir tümördü ve iyi huylu değildi. Ancak tümörün tamamını çıkarmak, erken tanı, anne karnından başlayan tanı ve akabindeki tedavi; çocuk için hayat kurtarıcı, sorunu çözücü ve problemi ortadan kaldırıcı bir tedavi oldu. Bu hasta grubunun doğum öncesindeki ve sonrasındaki dönemi doğru yönettiğiniz zaman yüz güldürücü sonuçlar olduğunu söyleyebiliriz. Tümörden kasıt kanser vakası. Yüz binde bir oranında görülse bile bizim gibi aşağı yukarı 20’nin üzerinde ilden hasta kabul eden bir bölge olduğu için KTÜ Tıp Fakültesi’nde bu vakalar daha sıklıkla karşımıza geliyor.”
Çocuk Cerrahisinde Uzman Sıkıntısı Kapıda
Doğal yolla gerçekleşen gebeliklerin azalması ve ileri yaş hamileliklerin artması gibi faktörlerin riskleri beraberinde getirdiğini ifade eden Prof. Dr. İmamoğlu, tıbbi personel yetersizliğine de değindi. Çocuk cerrahisi branşının yeni hekimler tarafından az tercih edilmesinden duyduğu endişeyi şu sözlerle paylaştı:
“Devletin, anne karnında sorun tespit edilen bebekleri sağlıklı olarak yaşatmak için yeni doğan alanına, yoğun bakımlara, yeni doğan hastalıkları ve cerrahisiyle uğraşan insan kaynaklarına, yoğun bakım uzmanlarına; alan açması, teknoloji ve yatırım sağlaması gerekiyor. Çünkü bazen basına da yansıyor; artık bizim gibi sağlığın karmaşık, ekstrem sorunları ile uğraşan uzmanlık alanlarını yeni mezunlar tercih etmiyor. Çocuk cerrahisi şu anda tercih sıralamasında yaklaşık 40’a yakın uzmanlık alanın seçilebildiği bir sistem içerisinde en son sıralarda. Yani uzmanlık sınavında son üçte, çocuk cerrahisi ne yazık ki çok fazla tercih edilmiyor. İnsan kaynağı giderek azalıyor. Dileğimiz ve istediğimiz, bu alandaki insan kaynağının artmasına yönelik herkesin çaba göstermesi.”
