Türk basın tarihinin ve edebiyatının en cesur figürlerinden biri olan Suat Derviş, toplumsal eşitsizliklere karşı kalemiyle açtığı cephede bugün hâlâ dimdik ayakta duruyor. Nâzım Hikmet’in dillerden düşmeyen “Ağlasa da gizliyor gözlerinin yaşını/Bir kere eğemedim bu kadının başını” dizelerindeki o vakur kadın olarak bilinen Derviş, vefatının 54’üncü yılında tozlu raflardan çıkan yeni eserleriyle okurlarını selamlıyor. BirGün’ün özel haberlerini ve güncel gelişmelerini yakından izlemek isteyenler, mecranın WhatsApp kanalını takip ederek bilgilere ulaşabilirler.
Suat Derviş kimdir ve edebiyat dünyasındaki önemi nedir?
Deniz Burak BAYRAK‘ın aktardığına göre Suat Derviş, sadece bir romancı değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet rollerine ve sınıfsal adaletsizliklere karşı kalemini bir silah gibi kullanan bir mücadele insanıdır. Türkiye’de toplumcu edebiyatın ilk kadın temsilcilerinden biri olan yazar, Devrimci Kadınlar Birliği’nin kurucusu olarak da tanınır. Fikirleri nedeniyle sürgünler, gözaltılar ve derin bir yoksulluk yaşayan Derviş, isminin gazete sayfalarından silinmeye çalışıldığı dönemlerde bile pes etmemiş; “Filiz Hataylı” gibi takma isimler kullanarak üretmeye devam etmiştir.
Eserler ne zaman ve hangi formatta gün yüzüne çıktı?
Aramızdan ayrılışının üzerinden geçen 54 yılın ardından, İthaki Yayınları tarafından hazırlanan üç kitaplık yeni seçki, yazarın gazete sayfalarında unutulmuş tefrikalarını ilk kez kitap formatında okurla buluşturuyor. Bu çalışma, zindanlarda baskılanmak istenen devasa bir kalem mirasını yeniden özgürleştirme amacı taşıyor.
Seçkide yer alan kitaplar hangi konuları işliyor?
“Sevdiği Bendim” romanında ne anlatılıyor?
Seçkinin ilk eseri olan “Sevdiği Bendim”, insan ruhunun karanlık dehlizlerine ve aşkın mülkiyet arzusuna ışık tutuyor. Her şeye sahip olmak isterken elindekileri kaybetmenin eşiğine gelen Nuran‘ın hikâyesini merkezine alan roman; Nuran, Selma, Macit ve Yılmaz‘ın perspektiflerinden çok sesli bir anlatı sunarak şaşırtıcı bir finalle sonlanıyor.
“Bitmeyen Korku” ve “Bir Köşede Bir Kadın” eserlerinin içeriği nedir?
Daha önce kitaplaşmamış olan ve Filiz Hataylı imzasıyla yayımlanan “Bitmeyen Korku”, bir cinayetin ardından vicdan azabı ve polis korkusuyla köşeye sıkışan Aysel‘in gerilim dolu hikâyesini konu alıyor. Aysel, ressam Demir Altuğ‘un gizlediği gerçeklerle yüzleşirken suçun bireysel ve toplumsal sınırları sorgulanıyor. Aynı ciltte yer alan “Bir Köşede Bir Kadın” novellasında ise rolleri değişmiş bir halde, kocası ve en yakın arkadaşı tarafından öldürülmek istenen Sevgi‘nin hasta yatağındaki yaşam mücadelesi anlatılıyor.
“Üç Papatyalı Kadın” eserinin farkı nedir?
Suna’nın, annesinin arkadaşı Tunç‘un getirdiği üç papatya sonrası gizemli kocası Atıf‘tan kaçışını konu alan “Üç Papatyalı Kadın”, Paris’ten İstanbul’a uzanan bir sır perdesini aralıyor. Bu kitabın en dikkat çekici özelliği, aynı hikâyeyi paylaşan “Günahtan Kaçan Kadın” isimli çizgi roman tefrikasının da metinle birlikte sunulmasıdır. Bu sayede okurlar, Suat Derviş‘in bir anlatıyı farklı türlerde nasıl yeniden kurguladığına şahitlik ediyor.
Sonuç olarak, vefatının 54’üncü yılında yayımlanan bu eserler, Nâzım Hikmet‘in “başını eğemediği” o cesur kalemin, yasaklara ve unutuluşa karşı kazandığı zaferi bir kez daha kanıtlıyor. Suat Derviş, Filiz Hataylı maskesinin ardına sığınmak zorunda kaldığı zor günlerde bile kadınların iç dünyasındaki fırtınaları ve toplumsal yaraları yazmaktan asla vazgeçmemiştir.
