Kemiriciler üzerinden yayılan hantavirüs, son dönemde bir seyahat gemisinde tespit edilen vakalarla birlikte yeniden gündemin üst sıralarına yerleşti. Konuyla ilgili önemli değerlendirmelerde bulunan Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Yasemin Ersoy, toplumda panik havası oluşmaması gerektiğini belirterek, virüsün temel kaynağının kemiriciler olduğunu ve gıda hijyeninin kritik önem taşıdığını vurguladı.
Hantavirüsün Geçmişi ve Yayılma Yolları
Hantavirüsün geçmişi 1978 yılına kadar uzanıyor. İlk kez o dönemde kemiricilerde saptanan bu virüsün dünya genelinde tanımlanmış 40’tan fazla türü bulunuyor. Prof. Dr. Ersoy, virüsün temel yayılma kaynağının fare gibi kemiricilerin dışkısı, idrarı ve tükürüğü olduğunu ifade etti. Bu atıkların doğrudan insanlarla temas etmesi veya gıdalara bulaşması, enfeksiyon riskini ortaya çıkaran ana unsurlar arasında yer alıyor.
İnsandan İnsana Bulaşma Riski Var mı?
Gemideki vakalarla bağlantılı türün, Arjantin’de endemik olarak görülen bir varyant olduğunu ifade eden Ersoy, bu özel türün diğer hantavirüslerin aksine insandan insana geçebilme özelliği taşıdığını söyledi. Virüsün özellikle aerosol yani damlacık yoluyla yayılabildiğini kaydeden uzman isim, bu sebeple temaslı kişilerin önlem amaçlı karantina altına alındığını dile getirdi.
İki Farklı Ağır Klinik Tabloya Yol Açabiliyor
Virüsün vücutta iki ana klinik tablo oluşturduğunu belirten Prof. Dr. Ersoy, bunlardan ilkinin akciğerlerde ödem oluşmasına yol açan “kardiyopulmoner sendrom” olduğunu açıkladı. Bu tabloda kuluçka süresinin genellikle 14-17 gün arasında değiştiğini, ancak bazı durumlarda bu sürenin 7 haftaya kadar çıkabildiğini ekledi.
Belirtiler ve Ölüm Riski
Hastalığın başlangıç evresinde hastalarda; ateş, kas ağrısı, halsizlik ve baş ağrısı gibi semptomlar gözlemleniyor. Durumun hızla kötüleşebileceğine işaret eden Ersoy, özellikle hipertansiyon ve akciğer ödemi gelişen hastalarda ilk 24 saatteki ölüm riskinin ciddi şekilde arttığını ifade etti.
Böbrek Yetmezliği ve Renal Sendrom
Hantavirüsün yol açtığı ikinci klinik tablo ise böbrek tutulumu ile seyreden “renal sendrom” olarak adlandırılıyor. Bu süreç, ilerleyen aşamalarda hastalarda kanamalı semptomlara ve ciddi böbrek yetmezliğine neden olabiliyor.
Korunma Yöntemleri ve Güncel Durum
Hastalıktan korunmak için en temel kuralın kemiricilerin gıdalara ve insanların yaşam alanlarına ulaşmasını engellemek olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Ersoy, yiyeceklerin muhafaza edilmesinin hayati olduğunu belirtti. Gemideki olay özelinde temas ve damlacık bulaşının kontrol altında olduğunu söyleyen Ersoy, şu ifadeleri kullandı:
“Temaslı kişiler zaten karantina altında tutuluyor. Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Enfeksiyon Kontrol Örgütü de şu an için bir salgın durumu olmadığını belirtiyor. Şu anda pandemi riski ya da toplum genelini tehdit eden bir tablo görünmüyor.”
Türkiye’de halihazırda bir pandemi sürecinin söz konusu olmadığını yineleyen Prof. Dr. Yasemin Ersoy, “Gıdaların kemirgenlerden korunması önem arz ediyor” diyerek vatandaşları uyardı.
