Turistik bir yolcu gemisinde ortaya çıkan hantavirüs vakası, kamuoyunda endişeye yol açarken uzmanlardan kritik uyarılar geldi. Prof. Dr. Mehmet Faruk Geyik, kemirgenler aracılığıyla yayılan bu virüsün insan sağlığı üzerinde, özellikle böbrek ve solunum sisteminde ciddi tahribatlara neden olabileceğini vurguladı.
Hantavirüs Nedir ve Nerelerde Görülür?
Hastalığın doğası hakkında bilgi veren Prof. Dr. Mehmet Faruk Geyik, “Hantavirüsler; başta fareler ve kemirgenler olmak üzere bazı yabani kemiriciler tarafından taşınan, insanlarda ciddi solunum ve böbrek yetmezliği tablolarına yol açabilen viral enfeksiyon etkenleridir. Önceki yıllarda ülkemizde de tespit edilmiş hastalıklardandır. Özellikle uzun süre kapalı kalan yaşam alanları, gemiler, depolar, ambarlar, konteynerler, liman sahaları, yiyecek stok alanları ve uzun süre kullanılmamış ortamlar bulaşma riski açısından önemlidir” ifadelerini kullandı.
Bulaşma Yolları ve Risk Faktörleri
Virüsün insandan insana geçişinin kolay olmadığını hatırlatan Geyik, enfeksiyonun temel yayılma şekillerini şu sözlerle açıkladı: “En sık bulaş yolu: Enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve salyası ile kirlenmiş ortamların solunması, fare dışkısı bulunan alanların süpürülmesi sırasında virüsün havaya karışması, kirli yüzeylere temas sonrası ağız, burun veya göze dokunulması ve nadiren kemirgen ısırıklarıdır.”
Belirtiler 1 ile 8 Hafta Arasında Değişiyor
Hastalığın semptomlarının kemirgenle temastan sonraki 1–8 hafta içerisinde görülebileceğini ifade eden Dr. Geyik, sürecin işleyişine dair şunları söyledi: “Hastalık başlangıçta grip benzeri belirtilerle ortaya çıkar. Yüksek ateş, halsizlik, aşırı yorgunluk, baş/kas/karın/sırt ağrıları, bulantı ve kusma sık görülen bulgulardır. Ağır vakalarda ise: öksürük, nefes darlığı, akciğer tutulumu, böbrek fonksiyon bozukluğu, tansiyon düşüklüğü ve yoğun bakım gereksinimi olabilir.”
Ayrıca hastalığın coğrafi bölgelere göre farklı seyrettiğine dikkat çeken profesör, “Bize yakın coğrafyada klinik olarak genellikle böbrek hasarı ve hemorajik ateşle seyreden ‘böbrek sendromuna’ rastlanırken Amerika coğrafyasında ise nefes darlığı, hipotansiyon, akciğer ödemi ve solunum yetmezliği ile karakterize hastalık tablosu daha çok görülür” dedi.
Hantavirüsten Korunmak İçin Alınması Gereken Önlemler
Kemirgen kontrolünün hayati önem taşıdığını belirten Dr. Mehmet Faruk Geyik, hijyen ve temizlik konusunda şu uyarılarda bulundu: “Gıda depoları kapalı tutulmalı, açıkta yiyecek bırakılmamalı, çöp alanları düzenli temizlenmeli, gemilerde ve limanlarda profesyonel kemirgen kontrolü yapılmalıdır. Kemirgen dışkısı görülen alanlarda kuru süpürme veya elektrikli süpürge kullanımı virüsü havaya yayabilir. Temizlik sırasında eldiven ve maske takılmalı, çamaşır suyu içeren dezenfektanlar kullanılmalıdır. Uzun süre kapalı kalan depo, ambar, gemi kamarası veya konteynerler uzun süre havalandırılmalıdır. Riskli alanlarda: N95/FFP2 maske, eldiven, koruyucu gözlük takılmalıdır.”
Kimler Risk Altında?
Belirli meslek gruplarının ve aktivitelerin daha yüksek risk taşıdığını ifade eden Geyik, şunları ekledi: “Gemi personelleri, liman çalışanları, depo ve ambar çalışanları, temizlik personelleri, kampçılar ve kırsal alan çalışanları, uzun süre kapalı alan temizliği yapan kişiler risk altındadır. Hantavirüs nadir görülen ancak ciddi seyredebilen bir enfeksiyondur. Şu an için toplumda yaygın bir salgın olduğuna bir veri bulunmamaktadır.”
Son olarak, şüpheli durumlarda zaman kaybetmeden tıbbi destek alınması gerektiğini belirten Dr. Geyik, “Ateş, yoğun halsizlik, nefes darlığı veya kemirgen teması öyküsü bulunan kişilerin vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurması önerilir. Toplum sağlığının korunması için doğru bilgiye dayalı hareket etmek, hijyen kurallarına uymak ve resmi sağlık otoritelerinin açıklamalarını takip etmek hayati önem taşımaktadır” dedi.
