Karaciğer iltihabı olarak bilinen hepatit hastalıklarına karşı farkındalık oluşturmayı ve erken teşhis ile can kayıplarını engellemeyi hedefleyen 28 Temmuz Dünya Hepatit Günü, her sene dünya genelinde çeşitli etkinliklerle kutlanıyor. Konuya dair kritik uyarılarda bulunan Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı ve Çağdaş Eğitim ve Köy Enstitüleri Derneği (ÇEKED) Başkanı Dr. Mustafa Torun, test ve tedavinin önemine vurgu yaptı. BirGün’ün sunduğu özel haberleri ve güncel gelişmeleri takip etmek isteyen okurlar, kurumun WhatsApp kanalına buraya dokunarak kolayca abone olabilirler.
Küresel Ölçekte Hepatit Tehdidi
Dünya Sağlık Örgütü tarafından paylaşılan verilere göre, hepatit vakaları yeryüzünde her yıl 1.1 milyon insanın hayatını kaybetmesine neden oluyor. Bu ölümlerin temelinde ise genellikle Hepatit B ve Hepatit C’nin tetiklediği siroz ve karaciğer kanseri vakalarının yattığı ifade ediliyor. Karaciğer hücrelerinin iltihaplanması şeklinde tanımlanan bu hastalığın en sık görülen 5 farklı türü (A, B, C, D ve E) bulunuyor.
Hepatit A ve E: Hijyen ve Temiz Su Kritik
Bu iki türün birincil bulaşma kaynağı dışkı ve ağız yoludur. Özellikle hijyen kurallarının ihmal edilmesi, kirli su kullanımı ve yıkanmamış sebze ile meyveler hastalığın yayılmasında başrol oynar. Genelde kronik bir hal almayan ve akut seyreden bu türlerden sadece A tipi için aşı mevcuttur. Korunmanın en temel yolu ise el yıkama alışkanlığı ve temiz su tüketimidir.
Hepatit B: Bebeklikten İtibaren Koruma Şart
Cinsel temas, kan yolu ve doğum esnasında anneden bebeğe geçebilen Hepatit B, dünya genelinde 254 milyon kronik taşıyıcıya sahiptir. Aşısı %95’ten fazla koruyuculuk sağlayan bu hastalıktan korunmak için bebeklerin doğar doğmaz ilk dozu alması büyük önem taşır. Tedavi edilmediği takdirde, her 3 hastadan birinde siroz gelişme riski yükselmektedir.
Hepatit C: Tedavide Yeni Nesil İlaç Dönemi
Daha çok kan yoluyla bulaşan bu tür; steril olmayan tıbbi gereçler, ortak kullanılan tıraş bıçakları ve dövme gibi işlemlerle yayılır. Cinsel yolla bulaşma ihtimali daha düşüktür. Henüz bir aşısı bulunmasa da, 8-12 haftalık yeni nesil antiviral ilaç tedavileriyle %95 oranında tam iyileşme sağlanabilmektedir. Ancak unutulmamalıdır ki, kronik Hepatit C karaciğer kanserinin en önemli tetikleyicilerinden biridir.
Hepatit D: B Tipine Bağımlı Enfeksiyon
Sadece bünyesinde Hepatit B virüsü taşıyan bireylerde enfeksiyona yol açan bu tür, B hepatitinin çok daha ağır ve şiddetli seyretmesine sebebiyet verir.
“Sessiz Katil”e Karşı Kimler Test Yaptırmalı?
Hepatit B ve C, uzun yıllar boyunca hiçbir semptom göstermeden ilerleyebildiği için “sessiz katil” olarak nitelendirilir. Karın ağrısı, yorgunluk ve sarılık gibi şikayetler başladığında karaciğerde geri dönülemez hasarlar oluşmuş olabilir. Dr. Mustafa Torun, özellikle şu grupların vakit kaybetmeden test yaptırması gerektiğini hatırlatıyor:
- Sağlık çalışanları
- Çoklu partneri olan bireyler
- Diyaliz tedavisi görenler
- 1992 öncesinde kan nakli (transfüzyon) yaptıranlar
Sağlıklı Bir Gelecek İçin 4 Temel Adım
Hepatit tehdidini ortadan kaldırmak için uzmanlar şu önerilerde bulunuyor:
- Aşılanın: Hepatit A ve B’ye karşı etkili aşıları ihmal etmeyin ve ücretsiz aşı takvimini kontrol edin.
- Test Olun: Durumunuzu belirlemek için basit bir kan testi yaptırın; erken teşhis hayat kurtarıcıdır.
- Tedavi Olun: Artık kronik B ve C tipleri tedavi edilebilir durumdadır; tıbbi süreci aksatmadan sürdürün.
- Hijyene Dikkat Edin: Güvenli cinsel yaşam, el hijyeni ve steril tıbbi ekipman kullanımı bulaşma riskini minimize eder.
