Diş Hekimliğinde Uzmanlık Sınavı (DUS) sonuçlarının ilan edilmesiyle beraber, mesleğe yeni adım atan diş hekimlerinin geleceklerine dair duydukları endişeler bir kez daha ön plana çıktı. Yaklaşık 8 bin 500 adayın katılım sağladığı bu zorlu maratonda sadece 897 kişilik bir kontenjan sunulması, 90’ın üzerinde net yapan birçok başarılı ismin bile uzmanlık eğitimine hak kazanamamasına yol açtı. Bu tablo, diş hekimliği camiasında giderek büyüyen istihdam ve gelecek krizini tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. BirGün gazetesine demeç veren genç diş hekimleri, senelerce süren emeklerinin karşılığında işsizlik ya da düşük maaşlı çalışma şartlarıyla yüzleştiklerini ifade ederek; uzmanlık kadrolarının artırılmasını, kamusal istihdamın güçlendirilmesini ve ağız-diş sağlığı politikalarının kamucu bir anlayışla yeniden kurgulanmasını talep ediyor.
Son dönemde plansızca faaliyete geçen diş hekimliği fakülteleri nedeniyle mezun sayısında patlama yaşanırken, kamu atamalarının bu hıza yetişememesi ve özel sektördeki güvencesiz, düşük ücretli çalışma modeli genç hekimleri DUS’a mecbur bırakıyor. Ancak uzmanlık kontenjanlarının mezun sayısıyla orantılı artmaması, sınavda büyük bir yığılmayı beraberinde getirdi. Mezuniyet sonrası istihdam imkanlarının daralması, genç hekimlerin uzmanlık eğitimini “tek kurtuluş yolu” olarak görmesine neden oluyor.
YETERSİZ KONTENJAN ENGELİ
Sınavdan yüksek puan almasına karşın herhangi bir bölüme yerleşemeyen diş hekimi Feyzanur Baltaş, aylarca süren yoğun çalışma temposunu şu sözlerle aktardı: “1300’üncü oldum ancak buna rağmen uzmanlık eğitimi hakkı elde edemedim. Normal şartlarda büyük bir başarıyı temsil eden bu dereceye rağmen, Türkiye’deki acı bir sistem gerçeğiyle yüzleşiyoruz: Kontenjan yetersizliği.” Benzer bir mağduriyet yaşayan 2023 mezunu Ecem Öztürk ise üç yıldır bu sınava hazırlandığını belirterek, “90.75 net yaptım, bin 207’nci oldum ve yine açıkta kaldım. İş bulamıyorum, atanamıyorum. Hayatımızı sürekli ertelemek zorunda kalıyoruz” dedi.
2022 yılında mezun olan Aziz Murat Keskintaş, farklı şehirlerdeki kliniklerde tecrübe ettiği düşük ücret ve aksayan ödemelerden dert yanarak şunları söyledi: “90,5 net yaptım ama yine yerleşemedim. Bu süreçte sağlığımdan, sosyal hayatımdan ve mesleki gelişimimden vazgeçmek zorunda kaldım.” İş bulamadığı için tek çareyi DUS’ta arayan diş hekimi Halit ise özel sektördeki sömürüye dikkat çekerek, “Mezun sayısı artıyor ama ne kamuda ne özel sektörde istihdam yaratılıyor. Bugün 90 net yapan bile yerleşemiyor” ifadelerini kullandı. Bazı kliniklerin kendisine ücretsiz çalışma dahi teklif ettiğini ekledi.
EMEK VE MADDİ KAYIPLAR
Şakire Kutbay da 91.25 net gibi yüksek bir sonuca rağmen yerleşemediğini ifade ederek, sürece dair yaptığı harcamalara değindi: “Dershane ve kaynaklara 120 bin liradan fazla para harcadım. Kontenjan yetersizliği yüzünden emeğimiz çöpe gidiyor.” Arzu Deniz Aydın, 92.25 net yapmasına rağmen dışarıda kaldığını belirtirken; Zeynep Demir de sınava hazırlık döneminde ailesinden ve çocuğundan ödün verdiğini vurguladı. Demir, “Bir önceki dönemde rahatlıkla yerleşilebilecek puanlar artık yetmiyor. Bu tablo durumun ne kadar ağırlaştığını gösteriyor” diyerek vahameti özetledi.
***
SAĞLIK SİSTEMİ VE HASTALARIN DURUMU
Yaşanan bu sorunlar sadece hekimleri değil, sağlık hizmeti bekleyen vatandaşları da olumsuz etkiliyor. Sağlık Bakanlığı’nın Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) verilerine göre, 2024 yılında diş hekimliği branşı yaklaşık 22 milyon başvuru ile en çok talep gören alanlardan biri oldu. Ancak kamudaki kadro darlığı ve altyapı eksiklikleri, vatandaşların randevu almasını imkansız hale getiriyor. Diş Hekimleri Dayanışma Platformu ve genç diş hekimleri; aile diş hekimliği modelinin başlatılmasını, kamuda uzman ve hekim kadrolarının genişletilmesini, şehir hastanelerindeki boş alanların hizmete dahil edilmesini ve fakülte sayılarındaki kontrolsüz artışın durdurulmasını istiyor.
TEMEL VERİLER
Diş hekimliği fakülte sayısı 125
Yılda yaklaşık 10 bin diş hekimi mezun oluyor
Atama bekleyen diş hekimi sayısı 20 bin
MHRS’de diş hekimliği randevusu 22 milyonu aştı
***
DUS BAŞVURULARINDA ÜÇ YILDA YÜZDE 200 ARTIŞ
Dönemlere göre aday sayısı ve belirlenen kontenjanlar:
| SINAV DÖNEMİ | KATILIMCI SAYISI | TOPLAM KONTENJAN |
| 2023/1. dönem | 3.270 | 622 |
| 2023/2. dönem | 4.691 | 636 |
| 2024/1. dönem | 4.547 | 812 |
| 2024/2. dönem | 6.761 | 794 |
| 2025/1. dönem | 6.572 | 833 |
| 2025/2. dönem | 8.544 | 848 |
| 2026/1. dönem | 8.508 | 897 |
