Türkiye, kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede 2002-2026 yılları arasında yurt dışından 13 bin 574 eseri geri getirdi. Yalnızca bu yıl ülkeye kazandırılan eser sayısı 126 oldu. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü dolayısıyla yaptığı paylaşımda vatandaşları kültürel mirasa sahip çıkmaya çağırdı.
“Her kültür varlığı bu hikâyenin eşsiz bir parçası”
Ersoy, kaçak kazıların alanları tahrip ettiğini ve eserleri ait oldukları bağlamdan kopardığını belirterek şunları söyledi: “Bu toprakların binlerce yıllık bir hikayesi var. Her kültür varlığı, bu hikayenin eşsiz bir parçası. Kaçak kazılarla tahrip edilen her alan ve ait olduğu bağlamdan koparılan her eser, geçmişle kurduğumuz bağı zedeliyor ve bilimsel bilgilerin geri dönülmez biçimde kaybolmasına neden oluyor.”
Bakan, güvenlik güçleri, gümrük teşkilatı ve adli makamlarla iş birliği içinde çalıştıklarını, vatandaşların duyarlılığının ise bu mücadelenin en büyük güvencelerinden biri olduğunu vurguladı.
ABD’den 100 eser döndü
Son dönemin önemli iadelerinden biri, Amerika Birleşik Devletleri’nden getirilen 100 kültür varlığı oldu. Aralarında Tokat Horoztepe kökenli 40 Erken Tunç Çağı eseri ile Burdur Düver kökenli 44 Arkaik Dönem eserinin bulunduğu grupta, Aphrodisias antik kentinden yasa dışı yollarla çıkarılmış bir portre de yer alıyor. Eserler İstanbul Arkeoloji Müzelerinde düzenlenen programla tanıtıldı.
Müzayedeler dijital olarak izleniyor
Bakanlık, dünya genelindeki müzayede ve galeri sitelerinde satışa çıkan, Türkiye’den yasa dışı yollarla çıkarılmış eserleri bir yazılım sistemiyle takip ediyor. Şüpheli kayıtlar arşivlenip uzmanların değerlendirmesine sunuluyor; bu veriler iade taleplerinin belgelerle desteklenmesine yardımcı oluyor. Çalışmalar, UNESCO’nun 1970 tarihli sözleşmesi doğrultusunda bilimsel araştırma, hukuki süreç ve diplomasiyle birlikte yürütülüyor.
