2024 Uluslararası Booker Uzun Listesi’nde kendine yer bulan Simpatía, ilk bakışta sahipsiz köpeklerin etrafında şekillenen sıra dışı bir kurgu gibi algılansa da sayfalar ilerledikçe çok daha geniş kapsamlı bir anlatıya kapı aralıyor. Yazar Rodrigo Blanco Calderón, eserinde yalnızca bir adamın içsel bunalımlarını değil, ekonomik ve politik çalkantılarla sarsılan bir ülkenin ruhsal panoramasını da gözler önüne seriyor. Günümüz Venezuela’sını odağına yerleştiren yazar, bireysel yalnızlık ile toplumsal çöküşü ustalıkla harmanlayarak hem sert hem de derin duygular barındıran bir roman kurguluyor.
Romanın Konusu Nedir ve Başkarakter Kimdir?
Hikâyenin merkezinde, tam bir sinefil olan ve yarı zamanlı sinema hocalığı yapan Ulises Kan yer alıyor. Karısı Paulina’nın ülkeyi terk ettiğini kısa bir kısa mesajla öğrenen Ulises’in yaşantısı, çok değer verdiği kayınpederi Martín’in vefatıyla tamamen farklı bir yöne evriliyor. Martín ona görkemli bir malikâne miras bırakıyor ancak bu mirasın bir şartı bulunuyor: Söz konusu malikâne, ülkeden kaçan elit kesimin geride bıraktığı köpekler için bir veteriner kliniğine ve barınağa dönüştürülmelidir. Eğer Ulises bu şartı yerine getiremezse, içerisinde yaşadığı evi de kaybetme riskiyle yüzleşecektir.
Rodrigo Blanco Calderón, bu temel kurguyu yalnızca dramatik bir olay örgüsü olarak değerlendirmiyor. Venezuela’nın son dönemde yaşadığı büyük göç dalgasını ve toplumsal parçalanmayı eserin ana damarlarından biri haline getiriyor. İnsanların ülkeden ayrılırken arkalarında bıraktığı köpekler, romanda sadece fiziksel olarak terk edilmiş hayvanları değil; aynı zamanda yarım kalmış aidiyetleri, parçalanan hayatları ve çökmekte olan bir toplumu simgeliyor. Roman boyunca Caracas’ın karanlık caddeleri, yoksulluk, bürokrasi ve korku hissi, okuyucu üzerinde giderek ağırlaşan bir baskı oluşturuyor.
Simpatía’da Hangi Mitolojik ve Sinematik Referanslar Bulunuyor?
Ulises’in hikâyesi, klasik bir kahraman yolculuğunun izlerini taşıyor ve Calderón bu durumu özellikle belirgin kılıyor. Ulises ismi, Odysseia kahramanı Odysseus’a açık bir gönderme yaparken, malikânenin isminin Los Argonautas olması da bir tesadüf teşkil etmiyor. Eser boyunca mitolojik öğeler, sinema referansları ve politik arka plan birbiriyle iç içe geçiyor. Özellikle The Godfather filmine yapılan atıflar, romanın atmosferini daha da derinleştiriyor. Yazarın sinema tutkusu metnin ritmine ve sahne tasarımlarına doğrudan yansırken, bazı bölümler adeta karanlık bir neo-noir filmin kareleri gibi ilerliyor.
Ulises için asıl mesele mirası muhafaza etmekten ziyade, ait olabileceği bir yer bulma arayışıdır. Yetim büyümesi, yaşamı boyunca hissettiği köksüzlük duygusu ve ilişkilerindeki zayıflık, onu sürekli savrulan bir karakter kılıyor. Eski sevgilisi Nadine’in yeniden hayatına girmesiyle, geçmişte bastırılmış duygular tekrar gün yüzüne çıkıyor. Calderón burada sadece siyasi bir roman kaleme almıyor; aynı zamanda yas, yalnızlık, aidiyet ve sevgi üzerine çok katmanlı bir hikâye inşa ediyor.
Yazar Rodrigo Blanco Calderón Kimdir ve Başarıları Nelerdir?
Son yıllarda Latin Amerika edebiyatının en dikkat çekici kalemlerinden biri olarak kabul edilen Venezuela doğumlu Rodrigo Blanco Calderón; Paris Rive Gauche Ödülü, Venezuela Eleştirmenler Ödülü ve Mario Vargas Llosa Bienali Ödülü gibi pek çok saygın ödülün sahibidir. Özellikle ilk romanı The Night ile uluslararası alanda büyük başarı yakalayan yazar için Booker jürisi, “21. yüzyıl Latin Amerika edebiyatının en güçlü seslerinden biri” yorumunda bulunuyor. Simpatía da hem politik derinliği hem de karakter analizleriyle öne çıkan eserlerden biri oluyor.
Uluslararası Booker sürecinde roman hakkında yapılan değerlendirmeler de oldukça çarpıcı. Kirkus Reviews, eseri “bir ülkenin umutsuzluğunu anlam ve bağ kurma ihtiyacıyla dengeleyen öngörülemez bir anlatı” olarak tanımlarken; Publishers Weekly, roman için “derinliği olan sürükleyici bir roman” ifadesini kullandı. The Guardian ise 2024 Booker listesinde Latin Amerika edebiyatının yeniden güçlendiğini vurgulayarak Calderón’u bu akımın önemli temsilcileri arasında gösterdi.
Romanın en tesirli yanlarından biri, şiirsel bir üslup ile sert gerçekçiliği aynı potada eritebilmesidir. Calderón bir taraftan Caracas’ın yozlaşan sokaklarını, ekonomik çöküşü ve korkuyu anlatırken, diğer taraftan oldukça melankolik bir atmosfer yaratıyor. Eserin temposu bazen bir gerilim romanına evrilirken, kimi zaman tamamen içsel bir yüzleşmeye dönüşüyor. Özellikle politik altyapısı sağlam, derinlikli karakterlerin olduğu ve okuru sürekli tetikte tutan kitapları sevenler için Simpatía, etkileyici bir deneyim vaat ediyor. Yazar, ülkesinin gerçeklerini ajitasyona başvurmadan, doğrudan insan hikâyeleri üzerinden aktarmayı başarıyor.
Kitabın Türkçedeki atmosferini ve ritmini başarıyla yansıtan çevirisi için Yasemin Çongar’a ve dünya edebiyatının nitelikli eserlerini okurla buluşturan Siren Yayınları ekibine teşekkür ederiz. Özlem SİPAHİOĞLU‘nun da belirttiği gibi, Rodrigo Blanco Calderón modern Venezuela’yı merkeze alarak bireysel yalnızlığı ve toplumsal yıkımı sarsıcı bir duygusallıkla anlatıyor.
