Pamukkale’yle birlikte 1988’den beri UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunan Hierapolis Antik Kenti’nde 69 yıldır kesintisiz devam eden kazılar, kentin geçmişine dair bilgileri önemli ölçüde değiştirdi. Arkeolojik bulgular, Hierapolis’in kuruluşundan yaklaşık 300 yıl önce bölgede kutsal bir alan bulunduğunu ortaya koydu.
Cehennem Kapısı yeni izler sundu
2005’ten bu yana Tofaş’ın desteğiyle sürdürülen çalışmalar, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Denizli Valiliği himayesinde yürütülüyor. Türkiye ve İtalya’dan yaklaşık 40 kişilik uluslararası ekipte Salento, Messina, Pisa ve Torino Politeknik Üniversiteleri ile Pamukkale, Ankara ve İzmir’deki üniversitelerden araştırmacılar yer alıyor.
Kazı başkanlığını, 1978’de asistan olarak geldiği Hierapolis’te 40 yıl görev yapan Prof. Dr. Francesco D’Andria’dan devralan Prof. Dr. Grazia Semeraro üstleniyor. Messina Üniversitesi’nden Prof. Dr. Lorenzo Campagna, Tofaş CEO’su Cengiz Eroldu ve Prof. Dr. Grazia Semeraro çalışmaların öne çıkan isimleri arasında bulunuyor.
Hierapolis’in MÖ 3. yüzyılda Bergama Kralı tarafından kurulduğu biliniyordu. Ancak antik kaynaklarda “Cehennem Kapısı” olarak geçen Ploutonion Kutsal Alanı’ndaki kazılar, bu kabulü yeniden değerlendirmeyi gerektirdi.
2013’te yeniden gün yüzüne çıkarılmaya başlanan alanda Arkaik Dönem’e ait izlere ulaşıldı. Arkaik dönem parçalarıyla Frigler’e ait Kibele kabartması, Frigler’in kent kurulmadan önce bölgedeki mağarayı ziyaret ettiğini ve alanın MÖ 6. yüzyılda kutsal alan olarak kullanıldığını gösterdi. Böylece Hierapolis’in bilinen tarihi yaklaşık 300 yıl geriye taşındı.
Fay hattı üzerindeki çeşmeye özel çözüm
Kazıların yeni dönemindeki ana çalışma noktalarından biri, Apollon Kutsal Alanı’nda yer alan Severuslar Çeşmesi. Zeus, Hera, Apollon, Artemis ve Leto heykelleriyle süslü anıtsal yapı, büyük bir fay hattının üzerine inşa edilmiş.
Antik mimarlar, bölgenin sismik hareketliliğine rağmen çeşmenin ayakta kalması için fay hattını aşan büyük kemerler kullanmış. Bu mühendislik çözümü, yapının 2 bin yıldır korunmasına katkı sağladı.
Tofaş: Kültürel miras desteği geleceğe yatırım
Tofaş CEO’su Cengiz Eroldu, kazılara katkı sunmaktan duydukları gururu şu sözlerle ifade etti: “Güçlü bir toplumun, iş dünyasında kalıcı başarının da temeli olduğuna inanıyoruz. Kültürel mirasa desteğimizi sponsorluk olarak görmüyor, geleceğe yatırım olarak değerlendiriyoruz.”
Travertenlerin altında yeni bir şehir
2026 sezonunda drone’larla yapılan termal taramalar, travertenlerin altındaki beyaz mermer yapıların yanı sıra toprağın altında yeni bir şehir bulunduğuna işaret etti. Ekip, önümüzdeki yıl üç sütunu daha ayağa kaldırarak bölgede Nymphaeum Açık Hava Müzesi açmayı planlıyor. Böylece Hierapolis’te kazılar, geçmişi aydınlatmanın yanı sıra geleceğin müzesinin temelini de oluşturuyor.
