Nâzım Hikmet’in 25 Nisan 1950’de Paşakapısı Cezaevi’nden Kemal Tahir’e gönderdiği, daha önce yayımlanmadığı belirtilen el yazısı mektup satışa sunulacak. Şairin sağlık durumundan söz ettiği belgede, dostuna “Bir daha tekrar ediyorum, elimi kolumu bir de sen bağlama kardeşim” diye seslendiği görülüyor.
76 yıl sonra gün yüzüne çıktı
Phebus Müzayede tarafından satışa çıkarılacak mektup, Nâzım Hikmet’in Üsküdar Paşakapısı Cezaevi’nde bulunduğu dönemde kaleme alındı. Phebus’un açıklamasına göre belge daha önce herhangi bir yerde yayımlanmadı.
Uzun hapis yıllarının sağlığı üzerindeki etkilerine değinen Nâzım Hikmet, Kemal Tahir’den duygularıyla hareket ederek yapmayı planladığı bir davranıştan vazgeçmesini istedi. Şair, bunun hem kendisine hem de adalet arayışına zarar verebileceğini belirtti.
Nâzım Hikmet’in mektubundaki ifadeler
Mektupta şu satırlar yer alıyor:
“Kemal bir daha reca ediyorum, hissine kapılarak yapacak olduğun şey bana ve hak ve hakikatin tecellisine sadece köstek vurur, kötülük eder. Hapislik, karaciğerimizi, akciğerlerimizi, barsaklarımızı hattâ asabımızı yıpratabilir, fakat şuurumuza tesir etmemek mecburiyetindedir. Bir daha tekrar ediyorum, elimi kolumu bir de sen bağlama kardeşim. Cümlenizi hasretle kucaklarım canım Kardeşim Kemal Tahir’im benim.”
Mektubun tamamı henüz kamuoyuna açıklanmadı. Bu nedenle Nâzım Hikmet’in Kemal Tahir’den hangi davranıştan vazgeçmesini istediği kesinlik kazanmış değil.
Açlık grevi sırasında yazıldı
Belgenin tarihi, Nâzım Hikmet’in uzun tutukluluk döneminin sonlarına doğru gerçekleştirdiği açlık greviyle aynı döneme denk geliyor. 1938’de açılan Donanma davalarında toplam 28 yıl 4 ay ağır hapis cezası alan şair, 1950’ye gelindiğinde yaklaşık 12 yıldır cezaevindeydi.
Tahliye edilmesi için kampanyalar yürütülmesine rağmen serbest bırakılmayan Nâzım Hikmet, 8 Nisan 1950’de açlık grevine başladı ve Bursa’dan İstanbul’daki Paşakapısı Cezaevi’ne nakledildi. Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı kronolojisine göre avukatlarının talebi üzerine 23 Nisan’da greve geçici olarak ara verdi. Mektup da iki gün sonra, 25 Nisan’da yazıldı.
Şair, 2 Mayıs’ta yeniden başladığı açlık grevini 19 Mayıs’ta sona erdirdi. 14 Temmuz 1950’de çıkarılan genel af kapsamında özgürlüğüne kavuştu.
Belgenin açılış fiyatı 1.000 dolar
Phebus Müzayede kataloğunda 209 numaralı lot olarak yer alan mektubun ölçüleri 25’e 19,5 santimetre olarak verildi. El yazısı belgenin açılış fiyatı 1.000 dolar olarak açıklandı.
Katalogda Nâzım Hikmet’in Kemal Tahir’e gönderdiği başka mektuplar da bulunuyor. İki yazarın cezaevi yıllarındaki yazışmalarının önemli bir bölümü daha önce Kemal Tahir’e Mahpusaneden Mektuplar adıyla kitaplaştırılmıştı.
