Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde (KDC) hızla yayılan Ebola salgını, uluslararası kamuoyunda büyük endişe yaratıyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, salgını kontrol altına alabilmek amacıyla ülkede çatışan taraflara acilen silah bırakmaları ve ateşkes yapmaları yönünde çağrıda bulundu.
Salgın ve Çatışma Kıskacındaki Doğu Bölgesi
KDC’nin doğusunda yaşanan duruma ilişkin X platformu üzerinden açıklamalarda bulunan Ghebreyesus, Ituri eyaletindeki Ebola yayılımı ile devam eden çatışmaların birleşerek “felaket” boyutuna ulaştığını bildirdi. Genel Direktör, salgına neden olan “Bundibugyo” virüs varyantının halihazırda onaylanmış bir aşısının veya tıbbi tedavisinin bulunmadığının altını çizdi.
İnsani yardıma erişimin önemine vurgu yapan Ghebreyesus, “Ebola bulaşmasının durdurulması tamamen insani yardıma erişime bağlı. Ancak devam eden çatışmalar kitlesel yer değiştirmeye yol açıyor. Salgına maruz kalan kişileri aşırı kalabalık kamplara itiyor” ifadelerini kullandı.
Sağlık Çalışanları ve Tesisler Hedefte
Bölgedeki sığınma kamplarında karantina şartlarının kritik bir aşamada olduğunu belirten Ghebreyesus, sağlık görevlilerinin ve insani yardım ekiplerinin büyük bir risk altında çalıştığını ifade etti. Şiddet ortamının virüsle mücadeleyi engellediğini belirten DSÖ lideri şu değerlendirmede bulundu:
“Sağlık tesislerine yapılan saldırılar vakaları ve temaslılarını takip etmeyi neredeyse imkansız hale getiriyor. Bombalar yağarken toplumsal güveni inşa edemeyiz veya hastaları izole edemeyiz. Savaşan tüm tarafları bu salgını kontrol altına almak için acil bir ateşkes konusunda anlaşmaya çağırıyoruz”
Tıbbi ekiplerin bölgeye kesintisiz ve emniyetli bir şekilde giriş yapabilmesi gerektiğini dile getiren Ghebreyesus, insanların hayatta kalma mücadelesinin her türlü siyasi ve askeri çatışmadan daha önemli olduğunu hatırlattı.
Salgın Verileri ve Uluslararası Acil Durum
KDC’nin doğusundaki Ituri eyaletinde tespit edilen 246 şüpheli vaka ve 65 ölüm vakasının ardından, 15 Mayıs tarihinde resmen Ebola salgını ilan edilmişti. DSÖ, bu gelişmeler üzerine 17 Mayıs‘ta “uluslararası halk sağlığı acil durumu” kararı aldı. Sağlık yetkililerinden alınan bilgilere göre, mevcut kriz nadir görülen “Bundibugyo” varyantından kaynaklanıyor ve bu tür için geliştirilmiş bir tedavi henüz mevcut değil.
Ebola Virüsünün Tarihçesi
Kanamalı ateşe yol açan Ebola virüsü, ilk olarak 1976 yılında Sudan‘ın Nzara ve KDC‘nin Yambuku şehirlerinde eş zamanlı patlak veren salgınlarla literatüre girdi. Hastalık, adını KDC‘deki salgının başladığı köyün yakınında bulunan Ebola Nehri‘nden alıyor. Virüs, en büyük yıkımı Aralık 2013‘te Batı Afrika’da yayılmaya başladığında yarattı. 2014-2017 yılları arasında Gine, Liberya ve Sierra Leone‘de etkili olan salgın döneminde 30 bin kişiye virüs bulaştı ve 11 binden fazla insan hayatını kaybetti.
Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde Şiddet Olayları
KDC’nin doğusunda isyancı M23 grubu üyeleri, 2025 yılının başından itibaren saldırılarını yoğunlaştırarak Kuzey-Kivu eyaletinin merkezi Goma başta olmak üzere stratejik noktaları ele geçirdi. 2025 yılındaki bu çatışmalar sonucunda 1 milyondan fazla kişi evinden olurken, en az 7 bin kişi yaşamını yitirdi. Bu kaotik ortam, DSÖ’nün salgınla mücadele çabalarını ciddi şekilde sekteye uğratıyor.
