Türkiye’de derinleşen ekonomik kriz ve alım gücündeki sert düşüş, vatandaşların sağlıklı besinlere ulaşmasını her geçen gün daha da zorlaştırıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan 2025 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçları, yoksulluğun toplumun genel sağlığı üzerindeki tahribatını net bir şekilde ortaya koydu. Araştırma verilerine göre, 15 yaş ve üstü nüfusta obezite görülme sıklığı son üç yılda tırmanışa geçti. 2022 senesinde yüzde 20,2 olan obezite oranı, 2025 yılında yüzde 21,8 seviyesine ulaştı. Bu tablo, Türkiye’deki her 5 yetişkinden birinin obez olduğunu kanıtladı.
Sağlıklı Gıdaya Erişim Sorunu ve Obezite
Veriler, sağlıklı beslenme imkanlarının giderek azaldığını belgeliyor. Hiç sebze ve meyve tüketmediğini beyan eden bireylerin oranı 2022 yılında yüzde 53,3 iken, bu rakam 2025’te yüzde 62,3’e fırladı. Uzman isimler, bu çarpıcı tablonun temelinde derinleşen yoksulluğun ve nitelikli gıdaya erişim imkansızlığının bulunduğuna işaret etti.
Araştırmanın detaylarına göre, 2025 yılında kadınların yüzde 24,8’i obez, yüzde 32,2’si ise fazla kilolu olarak kayıtlara geçti. Erkek nüfusta ise obezite oranı yüzde 18,7 olarak ölçülürken, fazla kilolu olanların oranı yüzde 43,1 düzeyine ulaştı.
Kronik Hastalıklarda Ciddi Artış
Çalışma sonuçları, kronik rahatsızlıkların da yükselişte olduğunu gösterdi. Son 1 yıllık süreçteki sağlık problemleri tarandığında, bel bölgesi rahatsızlıkları listenin ilk sırasında yer aldı. Bunun yanı sıra hipertansiyon, diyabet, depresyon ve koroner kalp hastalığı gibi sağlık sorunlarında yukarı yönlü bir ivme saptandı. Çocuklarda ise son altı ay içinde en sık rastlanan sağlık sorunu üst solunum yolu enfeksiyonu oldu.
Prof. Dr. Kayıhan Pala: “Etkili Bir Halk Sağlığı Programı Şart”
CHP Bursa Milletvekili ve Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Kayıhan Pala, ülkedeki obezite krizinin ardında yoksulluk, gelir adaletsizliği ve sağlıklı gıdaya ulaşım zorluklarının yattığını ifade etti. Yüksek enflasyon sebebiyle vatandaşların taze gıdaya ulaşamadığını ve kötü beslenmenin yaygınlaştığını belirten Pala, Sağlık Bakanlığı’nın politikalarını eleştirdi:
‘‘Sokaklarda boy/kilo ölçerek şişmanlıkla mücadele edilemeyeceği TÜİK verileriyle de ortaya konmuş oldu. Bakanlık aşırı kiloluğu, obeziteyi önlemeyi, azaltmayı amaçlayan etkili bir halk sağlığı programını uygulamaya koyması gerekir.’’
Hareketsiz Yaşam Alarm Veriyor: Her 10 Kişiden 9’u Egzersiz Yapmıyor
TÜİK verileri, beslenme sorunlarının yanı sıra fiziksel aktivite konusunda da tehlike çanlarının çaldığını gösteriyor. Araştırmaya göre, 15 yaş ve üzeri bireylerin % 86,6’sı düzenli olarak fiziksel aktivitede bulunmuyor. Uzmanlar bu durumu; şehirlerdeki yeşil alanların yetersizliği, güvenli bisiklet ve yürüyüş yollarının eksikliği ile uzun çalışma saatlerinin getirdiği hareketsizlikle ilişkilendiriyor.
Yoksulluk ve Yoğun Stres Kilo Aldırıyor
Ankara Tabip Odası Yönetim Kurulu Üyesi ve İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Emel Sakınç Çağlar, obezitedeki artışın en temel nedenlerinden birinin yoksulluk olduğunu savundu. Alım gücünün erimesiyle protein kaynaklarına ulaşmanın güçleştiğini ifade eden Çağlar, et ve süt ürünlerine erişemeyenlerin karbonhidrat ağırlıklı beslenmeye mecbur kaldığını söyledi:
“Bir kilo etin, kıymanın fiyatı ortada. İnsanların evine ne kadar et girebiliyor? Yeterli ve dengeli beslenemeyen bireylerde obezite kaçınılmaz hale geliyor” diyen Çağlar, ekonomik kaygıların hormonal dengeyi bozduğunu da ekledi.
Çağlar açıklamalarını şöyle sürdürdü: “Yoksulluk ve güvencesizlik kaygı bozukluğunu artırıyor. Son dönemde ciddi bir biçimde artmış durumda. İç hastalıkları uzmanıyım poliklinikte bunu hastalarımdan görüyorum. Obezite daha çok yoksul grupta görülüyor. Sürekli stres altında yaşayan bireylerde hormonal dengeler bozuluyor, uyku sorunları, halsizlik, yorgunluk, sabah kalkamama, isteksizlik gibi yakınmalar ortaya çıkıyor. Kaygı artınca kortizol hormonunun salgılanması artıyor. Bu durum hem obeziteyi hem de depresyonu tetikliyor. Yüksek kaygısı olan, uyku problemi olan, yeterince dinlenemeyen hastalarda da depresyon ve obezite kaçınılmaz son olarak karşımıza çıkıyor. Obezite yalnızca bir kilo problemi değil; diyabet, hipertansiyon, kalp-damar hastalıkları ve birçok kronik rahatsızlığın temel nedenlerinden biri. Fast food ağırlıklı beslenme de insülin direncine yol açar bu da kilo artışı açısından risktir. Buna rağmen iktidarın koruyucu sağlık politikalarına yeterli kaynak ayırmadığını görüyoruz. Aslında bu durum toplumun daha çok hastalanması, hastaneye başvurması ve sağlık harcamalarının artması anlamına gelir.”
