Pek çok kişi, bir sabah uyandığında, işine giderken veya günlük sohbetlerini ederken yaşamının bir anda tamamen başkalaşabileceğinden habersiz şekilde hayatını sürdürüyor. Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Tamer Yazar, sadece birkaç saniye içerisinde gelişen bir olayın; bireyin konuşma yetisini, yürüme becerisini, hafızasını ve kendi başına yaşama kabiliyetini elinden alabileceğini belirtiyor. BirGün’ün güncel gelişmelerini ve özel haberlerini kaçırmamak adına WhatsApp kanalını ilgili bağlantıdan takip etmeniz mümkün.
İnme Belirtileri Her Zaman Sessiz Gelmez
İnme, beyni besleyen damarlarda meydana gelen tıkanıklık ya da kanama neticesinde ortaya çıkan acil bir nörolojik tablodur. Tüm dünyada yaşam kayıpları arasında üst sıralarda bulunan bu hastalık, ciddi engellilik durumlarının da temel nedenlerinden biridir. Yaygın kanaatin aksine inme aniden ve tamamen habersiz şekilde gelişmez; beyin, felç öncesinde kişiye çeşitli uyarı sinyalleri gönderebilir.
Geçici İskemik Atak: Kritik Uyarı Sinyali
İnme öncesinde görülen en kritik işaretlerden biri geçici iskemik ataktır. Bu durum, beynin belirli bir kısmına giden kan akışının kısa bir süreliğine sekteye uğramasıyla yaşanır. Belirtileri normal inme ile benzerlik gösteren bu ataklar, genellikle birkaç dakika içerisinde düzelir ve vücutta kalıcı bir hasar bırakmaz. Bu sebeple birçok birey durumun ciddiyetini kavrayamaz. Oysa geçici iskemik atak, kapıda olan büyük bir inmenin en net habercisidir. Yapılan araştırmalar, bu atağı geçiren bireylerin önemli bir kısmında, ilk günler veya haftalar içerisinde kalıcı inme gelişebildiğini kanıtlıyor. Bu nedenle kısa süreli nörolojik bulgular bile hayati önemle değerlendirilmelidir.
Konuşma Bozukluğu ve Güç Kaybına Dikkat
Aniden gelişen konuşma güçlükleri de inmenin öncülleri arasındadır. Sıklıkla birkaç dakika sürüp geçen peltek konuşma veya söylenmek istenen kelimenin bir türlü hatırlanamaması durumları ciddiye alınmalıdır. İlk kez yaşanan bu tür ani konuşma bozuklukları mutlaka bir uzman nörolog tarafından incelenmelidir.
Kişinin elindeki eşyayı aniden düşürmesi, kolunda ani bir güç kaybı hissetmesi veya yürürken ayağını sürümeye başlaması da bir diğer önemli ikazdır. Genellikle vücudun tek tarafının etkilendiği bu durumda; sağ veya sol kolda, elde, yüzde ya da bacakta oluşan ani hissizlik ve kuvvet kaybı dikkatle izlenmelidir.
Yüzdeki Değişimler ve Görme Kayıpları
Çoğunlukla hastanın yakınları tarafından fark edilen ani yüz kayması veya gülümseme sırasında ağzın bir yöne çekilmesi klasik belirtilerdir. Yüzdeki asimetri, yüz kaslarını yöneten beyin bölgelerinin geçici olarak etkilenmesinden kaynaklanır ve ciddi bir damar hastalığına işaret edebilir.
Ayrıca tek gözde birkaç dakika süren ve adeta bir perde inmiş hissi veren ani görme kayıpları da bir diğer işarettir. Tıpta “Amaurosis fugax” olarak tanımlanan bu durum, özellikle şah damarlarındaki daralmanın önemli bir belirtisi olabilir. Göz damarlarındaki geçici kan akışı azalması, gelecekte yaşanabilecek bir beyin damarı tıkanıklığının erken uyarısıdır.
Baş Dönmesi ve Risk Faktörleri
Toplumda sık rastlanan ve genellikle iç kulak kaynaklı olan baş dönmesi; eğer ani başlangıçlı ve şiddetliyse, buna denge kaybı, çift görme ya da konuşma bozukluğu eşlik ediyorsa inme işareti olabilir. Beyin sapı ve beyinciği besleyen damarlardaki tıkanıklıklar bazen sadece baş dönmesi ile başlayabilir. Doç. Dr. Tamer Yazar, özellikle risk faktörü taşıyan kişilerin bu konuda hassas olması gerektiğini vurguluyor.
İnme her yaş grubunda görülebilse de; yüksek tansiyon, diyabet, kolesterol yüksekliği, sigara kullanımı, obezite, ileri yaş, sedanter yaşam ve kalp ritim bozukluğu olan bireylerde risk çok daha yüksektir. Özellikle atriyal fibrilasyon denilen ritim bozukluğu, beyne pıhtı atarak ağır inmelere yol açabilir.
Hızlı Müdahale Hayat Kurtarır
Beyin hücreleri oksijensiz kaldıklarında dakikalar içinde zarar görmeye başlar. Bu sebeple şikayetlerin kendiliğinden geçmesini beklemek büyük bir hatadır. Yüzde kayma, konuşma bozukluğu, güç kaybı ya da görme sorunu yaşandığında vakit kaybetmeden acil yardım çağrılmalıdır. Günümüzde girişimsel yöntemler ve damar açıcı tedavilerle birçok hastada kalıcı sakatlığın önüne geçilebilmektedir; ancak bunun için hastanın en kısa sürede hastaneye ulaşması şarttır.
İnme vakalarının büyük bir bölümü önlenebilir sebeplerden kaynaklanır. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, sigarayı bırakmak ve tansiyon, diyabet, kolesterol gibi hastalıkların tedavisini aksatmamak riski ciddi oranda düşürür. Ayrıca rutin sağlık kontrolleri ile kalp ritim bozuklukları ve şah damarı darlıkları erkenden saptanabilir. Unutulmamalıdır ki inme, saniyeler içinde hayatları değiştirebilen bir hastalıktır ve erken farkındalıkla yaşam kalitesini korumak mümkündür.
