Çanakkale’nin kadim kenti Troya, binlerce yıllık geçmişine ışık tutan iki muazzam keşfe ev sahipliği yaptı. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen bilimsel çalışmalarda, bölgenin müzik kültürüne dair ilk somut kanıt olan antik bir flüt ile binlerce yıllık bir idol başı toprak altından çıkarıldı.
Nerede ve Kim Tarafından Keşfedildi?
Troya antik kentinde devam eden kazı çalışmaları, Bakanlığın Geleceğe Miras Projesi kapsamında büyük bir başarıya ulaştı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı bilgilendirmede, 2026 yılı kazı programı dahilinde yaklaşık 2 bin 800 yaşındaki bir kemik flüt ile 4 bin 500 yıllık insan figürlü bir idol başının gün yüzüne çıkarıldığını duyurdu. Bakan Ersoy, kentin çok katmanlı sanat tarihine katkı sağlayan bu buluşlar hakkında şu açıklamayı yaptı:
“Bakanlığımızın izin ve destekleriyle Geleceğe Miras Projemiz kapsamında sürdürdüğümüz 2026 yılı kazılarında, yaklaşık 2 bin 800 yıllık kemik flüt ile 4 bin 500 yıllık insan biçimli bir idol başını gün ışığına çıkardık. Arkaik döneme ait kemik flüt, 160 yılı aşkın Troya kazıları tarihinde bugüne kadar bulunan ilk ve tek müzik aleti. Bu keşifle, Troya’daki müzik kültürüne ilişkin doğrudan bir arkeolojik kanıta ulaştık. Troya II kent kapısı çevresinde bulunan idol başıyla da erken Tunç Çağı’nın sembolik dünyasını ve Batı Anadolu’daki kültürel etkileşimleri anlamamıza katkı sağlayacak yeni bir eseri günümüze kazandırdık.”
Eserlerin Özellikleri Nelerdir?
Arkaik döneme ait yerleşim katmanlarında bulunan yaklaşık 2 bin 800 yıllık kemik flüt, 160 yılı geride bırakan Troya kazı tarihinde bir ilki temsil ediyor. Bugüne kadar bölgede ulaşılan ilk ve tek müzik enstrümanı olması, eseri arkeolojik açıdan eşsiz kılıyor. Milattan önce 750 ile 480 yılları arasına tarihlenen Arkaik Dönem’de müzik; sadece sosyal yaşamın değil, dini törenlerin ve kamusal etkinliklerin de ayrılmaz bir parçasıydı. Organik materyallerden üretilen bu tür aletlerin günümüze kadar korunması oldukça zor olduğundan, flütün gövdesine bağlı kafa kısmının sağlam kalması yapısının incelenmesi açısından büyük avantaj sağlıyor.
Müzik Kültürü Nasıl Şekillenmişti?
O dönemde yaygın olan üflemeli çalgılar arasında, farklı uzunluklardaki kamış veya kemik boruların yan yana getirilmesiyle yapılan syrinx (panflüt) de yer alıyordu. Bu enstrümanların birçoğu, antik dünyada Dionysos kültü ve bu kültle bağlantılı ritüellerle ilişkilendiriliyordu. Yeni buluntu, Troya’daki müzikal varlığın en net kanıtı olarak kayıtlara geçti.
Ne Zaman ve Hangi Katmanda Bulundular?
Troya II kent kapısı civarındaki çalışmalarda ele geçirilen insan biçimli idol başı ise yaklaşık milattan önce 2 bin 500 yılına tarihleniyor. Erken Tunç Çağı’na ait olan bu küçük boyutlu eser, kentin Anadolu ile Ege dünyası arasındaki bağlantılarının zirveye ulaştığı bir dönemi temsil ediyor. Milattan önce 2500-2300 yıllarını kapsayan Troya II dönemi, kentin mimari ve maddi kültür bakımından en çok gelişim gösterdiği evrelerden biri olarak biliniyor.
Neden Bu Keşifler Kritik Önem Taşıyor?
İnsan biçimli küçük idoller, Batı Anadolu’nun milattan önce 3. bin yıl arkeolojisinin en tipik buluntuları arasında sayılıyor. Bölgedeki farklı merkezlerde bulunan benzer örneklerle karşılaştırıldığında bu yeni idol başı, üretim geleneklerini ve kültürel etkileşimleri anlamak adına yeni veriler sunuyor. Troya’nın yerleşim öyküsü, milattan önce 3. bin yılın başlarından milattan sonra 13. yüzyıla kadar uzanan 10 farklı ana tabakadan oluşmaktadır.
Kentin tarihinde, milattan önce 12. yüzyıldaki yıkımların ardından yaklaşık 400 yıl süren ve yazılı kaynakların bulunmadığı bir sessizlik dönemi yaşanmıştı. Ancak milattan önce 8. yüzyıldan itibaren Homeros destanlarının etkisiyle Troya, yeniden kutsal ve kültürel bir merkez haline gelmişti. Bu yılki kazılarda elde edilen flüt ve idol başı, kentin Homeros destanları ve Troya Savaşı dışındaki inanç, sanat ve gündelik yaşam tarzlarını belgelemek açısından büyük bir bilimsel önem taşıyor.
