Odunpazarı Modern Müze’de açılan “Yeryüzü Yankıları”, 40’tan fazla sanatçının 70’i aşkın eseriyle mitlerin, sembollerin ve kültürel anlatıların zaman ve coğrafya içindeki dönüşümünü inceliyor.
Farklı anlatılar aynı mekânda
Küratörlüğünü Defne Casaretto’nun üstlendiği sergi, üç kata yayılan seçkide resim, fotoğraf, heykel, seramik, tekstil ve video yerleştirme gibi farklı disiplinleri buluşturuyor. Sergi; mitolojik figürlerden tarihsel olaylara, ortak sembollerden yerel kültürel izlere uzanırken kültürler arasındaki benzerliklerin yanı sıra ayrışmaları da görünür kılıyor.
Casaretto, seçkinin farklı eserleri tek bir anlatının parçalarına dönüştürmek yerine, insanlığın ortak hafızasındaki temalarla bu temaların kültürlere göre kazandığı özgün anlamları birlikte düşündürmesini amaçladığını belirtiyor. Ona göre benzer imgeler; toplumların gelenekleri, ritüelleri ve coğrafyaları doğrultusunda farklı anlamlar üretiyor.
Bu yaklaşımın örneklerinden biri Şahmaran ve Medusa arasındaki karşılaşma. İki figür farklı mitolojik ve kültürel bağlamlara ait olsa da yılan imgesi üzerinden bilgelik, güç, korku, şifa ve dönüşüm temalarını çağrıştırıyor. Ancak taşıdıkları anlamlar, kendi kültürel hafızaları içinde şekilleniyor.
Kuşaklar arasında tarihsel karşılaşmalar
Casaretto, 40’tan fazla sanatçının işlerini bir araya getirirken bütün eserlerin aynı hikâyeyi anlatmasını değil, her birinin kendi anlatısını koruyarak yeni anlam ihtimalleri oluşturmasını gözettiğini söylüyor. Eserler arasındaki ilişkiler kimi zaman biçim, malzeme veya imge üzerinden kurulurken, belirgin farklılıklar da yeni düşünme alanları açıyor.
Sanatçıların kuşak farklarına değinen Casaretto, geçmiş, hafıza ve imgelerle kurulan ilişkinin kişisel deneyimler, dönemlerin düşünsel ortamı ve üretim pratikleri doğrultusunda değiştiğini ifade ediyor. Sergideki dikkat çekici karşılaşmalardan biri Erol Akyavaş’ın ‘Kartaca Yıkılmalı’ eseri ile Cansu Çakar’ın ‘Yeni Nadirlikler’ çalışması arasında kuruluyor.
Akyavaş, bir Fenike kolonisi olan Kartaca’nın Roma tarafından yıkılmasını ele alarak iktidar, uygarlık ve yok etme arzusu üzerine düşünürken; Çakar, Tyre (Sur) kentinden adını alan Tyrian moru ve Cornwall kalayı üzerinden üretim, emek, ticaret ve nadirlik kavramlarına odaklanıyor. Böylece biri bir uygarlığın yıkımını, diğeri ise o uygarlığın üretim ve dolaşım ağlarıyla bugüne ulaşan izlerini gündeme getiriyor.
Sergide bazı sanatçıların malzeme, gelenek, biçim ve kültürel hafızayla güçlü bağlar kurduğu; daha genç kuşak sanatçıların ise mitolojik ve tarihsel referansları kişisel ve dönüşken görsel dillerle yeniden ele aldığı görülüyor. Casaretto’ya göre bu çeşitlilik, geçmişle bugün arasında bir kopuş değil, bir aktarım ilişkisi yaratıyor. Sanatçıların ortak noktası ise geçmişi tamamlanmış bir süreç olarak değil, dönüşerek bugünü yeniden kuran ve sürekliliğini koruyan bir yapı olarak ele almaları.

