Türkiye ve Yunanistan’ın çağdaş sanat dünyaları arasındaki etkileşimi artırmak amacıyla yedi yıldır ortaklık yürüten SAHA ve Atina merkezli ARTWORKS, 2026 yılı Misafir Küratör Değişim Programı’nın katılımcılarını kamuoyuna duyurdu. Altı haftalık bir süreci kapsayan program çerçevesinde Merve Elveren Atina’da, Steffi Stouri ise İstanbul’da araştırma ve çalışmalarını yürütecek. Ev sahibi ülkelerin sanat ekosistemlerini derinlemesine tanıma ve yeni profesyonel ağlar kurma şansı tanıyan bu süreci SAHA Direktörü Serra Yentürk değerlendirdi.
İş birliğinin geçmişi ve gelişimi nasıl ilerledi?
SAHA ve ARTWORKS arasındaki ortaklığın son yedi yılını değerlendiren Serra Yentürk, son on yılın her iki ülkenin sanat sahnelerinin birbirini beslediği önemli bir dönem olduğunu vurguladı. Yentürk, sanat profesyonellerinin artık birbirlerini sadece komşu olarak değil, benzer toplumsal ve ekonomik dönüşümler üzerinden de okuduklarını belirtti. “Bugün Türkiye ve Yunanistan’daki sanatçılar ve kültür profesyonelleri, birbirlerini yalnızca coğrafi yakınlık üzerinden değil, benzer dönüşümler ve farklı deneyimler üzerinden değerlendiriyorlar,” diyen Yentürk, ilişkilerin bireysel temaslardan kurumsal ve üretime dayalı bir yapıya dönüştüğünü ifade etti.
Bu bağlamda Sakız Adası merkezli DEO Projects örneğini veren Yentürk, küratör Akis Kokkinos’un SAHA Küratöryel Programı kapsamındaki araştırmalarının her iki coğrafyanın perspektiflerini buluşturan yıllık bir platforma dönüştüğünü aktardı. Yentürk’e göre bu durum, fikirlerin ve deneyimlerin dolaşımıyla güçlenen bir dayanışma zemini oluşturdu.
Küratör değişiminin etkisi nerede görülüyor?
Küratörlerin başka bir şehirde geçirdiği altı haftanın, onlara kendi ülkelerindeki sanat ortamına dışarıdan bakma imkânı sağladığını belirten Yentürk, bu mesafenin eleştirel bir göz kazandırdığını söyledi. Yentürk, “Bu bakımdan altı hafta, ilk izlenimlerin ötesine geçmek, ilişkileri derinleştirmek ve daha önce fark edilmeyen bağlantıları görmek için bir fırsat yaratıyor,” diyerek bu sürecin sadece küratörler için değil, İstanbul’daki yerel aktörler için de bir geri bildirim kanalı oluşturduğunu ekledi.
Seçilen küratörler kimler ve hangi konulara odaklanıyorlar?
Küratörlerin belirlenme süreci SAHA ve ARTWORKS tarafından açılan ortak bir çağrıyla gerçekleştirildi. Merve Elveren, Türkiye ve Yunanistan’ın son 20 yıllık paralel toplumsal dönüşümleri üzerinden Atina’daki sanat kurumlarının hayatta kalma stratejilerini ve alternatif öğrenme modellerini araştıracak. Steffi Stouri ise İstanbul’u Doğu Akdeniz’in tarihsel katmanları içinde, arkeoloji ve posthümanizm ekseninde inceleyecek. Stouri’nin seçiminde, Edhem Eldem’in “vernacular archaeologies” kavramına duyduğu ilgi ve antikiteye dekolonyal yaklaşımı belirleyici oldu.
Zorlu şartlarda bu programlar neyi amaçlıyor?
Türkiye’deki bağımsız sanat alanının ekonomik olarak daraldığı bir dönemde, uluslararası değişim programlarının öneminin arttığını ifade eden Serra Yentürk, bu programların sanat profesyonellerinin izolasyondan kurtulmasına yardımcı olduğunu belirtti. Yentürk, “Ekonomik koşulların zorlaştığı bir dönemde bu programların bir diğer önemli işlevi de sanatçı ve küratörlerin yalnızlaşmasını önlemek,” diyerek, bu tür iş birliklerinin yerel sorunları tamamen çözmese de sanat üretiminin dayanıklılığını ve uluslararası görünürlüğünü pekiştiren tamamlayıcı bir yapı sunduğunu sözlerine ekledi.
