Oscar ödüllü yönetmen Christopher Nolan tarafından beyaz perdeye taşınan Odyssey filmi, dünya genelinde mitolojik hikayelere olan ilgiyi bir kez daha zirveye taşıdı. Bu ilginin odağında yer alan ve M.Ö. 8. yüzyılın sonları ile M.Ö. 7. yüzyılın başlarında yaşadığı tahmin edilen büyük ozan Homeros’un yaşamına dair pek çok farklı iddia bulunuyor.
Efsanelere göre Homeros, Anadolu’nun batı şeridi ile günümüzde Yunanistan sınırlarında kalan Samos ve Sakız adalarını da içine alan geniş bir coğrafyada ömrünü geçirdi. Fransız haber ajansı AFP, Odyssey destanını M.Ö. 8. yüzyılda yazan Homeros’un izini sürerek, İzmir’in Bornova ilçesindeki Homeros Vadisi’ne dair kapsamlı bir haber paylaştı.
Homeros Kimdir ve Nerede Yaşamıştır?
Antik dönemin ünlü coğrafyacı ve tarihçisi Pausanias, 2. yüzyılda kaleme aldığı notlarda bu bölgeye dair önemli ipuçları verir. Pausanias, “Smyrnalıların, (İzmir) güzel suları olan Meles nehri vardır ve bu nehrin kaynaklarında, Homeros’un şiirlerini yazdığı söylenen bir mağara bulunur” ifadeleriyle vadinin önemini vurgulamıştır.
“Bornova Homeros Mağaraları” isimli kitabın yazarı ve araştırmacı Altan Altın, vadideki mağaranın tarihsel değerine dikkat çekerek, “Bölgede yaşayanlar burayı her zaman Homeros Vadisi olarak adlandırılırdı. Dünyanın dört bir yanından gelen gezginler, Homeros’un şiirlerini yazdığı söylenen mağarayı görmek için buraya gelirlerdi” bilgisini paylaştı.
Bilimsel ve Arkeolojik Veriler Ne Diyor?
Bölgedeki arkeolojik bulgular da şairin kökenlerine dair güçlü kanıtlar sunuyor. Arkeolog Mehmet Akif Erdem, konuyla ilgili olarak, “Kazılardan elde edilen bulgular, özellikle Homeros’un portresini taşıyan sikkeler, antik İzmir sakinlerinin şairi kendilerinden biri olarak gördüklerini gösteriyor” dedi. Erdem ayrıca, İlyada ve Odyssey destanlarının İyon ve Aeolik lehçeleriyle yazılmış olmasının, antik İzmir ve Bornova’nın ozanın anavatanı olabileceği ihtimalini kuvvetlendirdiğini belirtti.
Neden Homeros’un Anadolulu Olduğu Düşünülüyor?
Araştırmacı Altan Altın, Homeros’un eserlerindeki detayların bölgesel bir aidiyet taşıdığını savunuyor. Altın, “Homeros’un Bornovalı olduğundan hiç şüphem yok. Her durumda, İzmir ve Sakız adalarını da kapsayan İyonyalıdır. Bu topraklardandır” değerlendirmesinde bulundu. Altın, İlyada destanına derinlemesine bakıldığında ozanın Anadolulu kimliğinin netleştiğini belirterek, “Başka hiçbir yerde bilinmeyen anekdotlar ve kültürel göndermeler buluyorsunuz” dedi.
Homeros’un kökeni üzerinden bir ülke rekabeti yaratılmaması gerektiğini hatırlatan Altın, şu dikkat çekici ifadeleri kullandı: “Homeros 2800 yaşında, oysa Türk-Yunan sınırı sadece bir asırlık. Homeros Yunanlıdır. Homeros Anadolulu’dur. Hiçbirimiz ondan daha yaşlı değiliz, ülkelerimiz bile.”
Vadi İsmine Dair Hangi Tartışmalar Yaşandı?
Yakın geçmişte Homeros Vadisi’nin ismi yerel siyasetin de gündemine geldi. 2024 yılının Eylül ayında gerçekleştirilen Bornova Belediye Meclisi toplantısında, AKP’li Meclis Üyesi Musa Çevik bir önerge sundu. Çevik, İzmir’in kurtuluşunda önemli bir figür olan Yüzbaşı İbrahim Hakkı Bey’in adının burada yaşatılması gerektiğini savunarak, vadinin isminin “Erginakın Vadisi” olarak değiştirilmesini istedi. Ancak bu isim değişikliği talebi meclis tarafından kabul edilmedi.
Homeros’un tarihsel mirası, hem arkeolojik kanıtlar hem de edebi analizlerle İzmir topraklarında yaşamaya devam ediyor.
