Türk sinemasında canlandırdığı karakterlerle hafızalarda yer eden usta oyuncu Kadir İnanır, 50 yılı aşkın süren kariyeri boyunca Yeşilçam’ın en unutulmaz isimleri arasında kendine sağlam bir yer edindi.
Yönetmenlik ve senaristlik de yapan İnanır, 15 Nisan 1949 tarihinde Ordu’nun Fatsa ilçesinde Mehmet ve Rukiye İnanır çiftinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Kalabalık bir ailenin en küçük bireyi olarak 14 kardeşten biri olan Kadir İnanır, ilkokul ve ortaokul eğitimini Fatsa’da tamamladı ve bu süreçte okul gösterilerinde yer alarak oyunculuk yeteneğini ortaya koydu.
Daha sonra yatılı eğitim aldığı Haydarpaşa Lisesi’nde devam eden İnanır, Türkiye’nin ilk gazetecilik okulu olan Gazetecilik Halkla İlişkiler Yüksekokulu’nu bitirdi. Bu okul, 1966-1967 döneminde Fındıkzade’deki yeni binasına taşınarak bugünkü adı olan Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi’ni aldı. 1971 yılında ise devletleştirilerek İstanbul Gazetecilik Yüksekokulu adını aldı.
Sinema Kariyeri
İnanır, 1960’lı yılların sonlarına doğru Ses Dergisi’nin düzenlediği “Sinema Artisti Yarışması”nda finale kaldı ve 1968 yılında Saklambaç gazetesinin “Fotoroman Artisti Yarışması”nda birincilik kazandı. Bir süre fotoromanlarda yer aldıktan sonra, 1968’de “Yedi Adım Sonra” adlı filmdeki ufak bir rolle sinemaya adım attı. İlk başrolünü 1970’te Atıf Yılmaz’ın yönettiği “Kara Gözlüm” adlı filmde Türkan Şoray ile paylaştı.
Bu filmle birlikte Türk sinemasının önde gelen erkek yıldızları arasına giren Kadir İnanır, zamanla daha kaliteli yapımlara yönelmeye başladı. Kariyeri boyunca Atıf Yılmaz, Ömer Kavur, Şerif Gören, Memduh Ün, Erdoğan Tokatlı ve Melih Gülgen gibi ustalarla çalıştı. İnanır, Fatma Girik, Hülya Koçyiğit, Cüneyt Arkın ve Tarık Akan gibi isimlerle de pek çok filmde yer aldı.
Türkan Şoray ile birlikte rol aldığı yapımlar, izleyicilerin yoğun ilgisini çekti. İkili, Türk sinemasının efsanevi çifti olarak bilinirken, birlikte 11 unutulmaz sinema filminde yer aldı. Ahmet Mekin ile başrollerini paylaştıkları “Selvi Boylum Al Yazmalım” filmi ise Yeşilçam’ın başyapıtları arasında değerlendirilmektedir. Bu kült eser, Kırgız yazar Cengiz Aytmatov’un “Kırmızı Eşarp” adlı romanından uyarlanmıştır.
Ödüller ve Başarılar
Yaklaşık 200 filmde rol alan İnanır, 5. Altın Koza Film Festivali’nde başrolünü Filiz Akın ile paylaştığı “Utanç” (1973) adlı filmle “En İyi Erkek Oyuncu” ödülünü kazandı. 1985 yapımı “Yılanların Öcü” filmindeki performansıyla 1986’da Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Erkek Oyuncu” ödülüne layık görüldü. Ayrıca, 1990’da “Medcezir Manzaraları” filmi ile 3. Ankara Film Festivali’nde “En İyi Erkek Oyuncu” ödülünü aldı. 40. Siyad Türk Sineması Ödülleri’nde “Onur Ödülü” ve 37. Antalya Film Şenliği’nde “Yaşam Boyu Onur Ödülü” gibi birçok ödülün de sahibidir.
Kadir İnanır, 2000 yılında Sinan Çetin’in yönettiği “Komser Şekspir” filmiyle izleyicilerle buluştu. Uzun bir aradan sonra 2003’te Türkan Şoray ile “Gönderilmemiş Mektuplar” filminde yeniden bir araya geldi. Bu ikili, 2005’te Memduh Ün ve Tunç Başaran’ın yönettiği “Sinema Bir Mucizedir” adlı yapımda birlikte rol aldı. Genellikle onurlu, özverili ve güçlü erkek karakterlerini canlandıran İnanır, film içeriklerinde de etkili olmuştur.
Dizi ve Televizyon Çalışmaları
İnanır’ın en uzun süreli dizisi, TGRT’de yayınlanan ve Gülben Ergen ile birlikte başrollerini paylaştığı “Marziye” adlı yapım oldu. Dizi, 1998 ile 2000 yılları arasında toplam 65 bölüm olarak yayınlandı. Ayrıca, 1995-1996 yılları arasında Kanal D’de yayımlanan ve toplumsal sorunları ele alan “Böyle Gitmez” adlı programın sunuculuğunu üstlendi.
Reklam filmlerinde de yer alan İnanır, sosyoloji, ekonomi ve siyaset gibi konularla da ilgilendi ve hiç evlenmedi. Kariyeri boyunca 2 filmde yönetmenlik yaptı; 1991 yapımı “Ah Gardaşım” adlı dram ve 1992 tarihli “Savcı” dizisinde hem yönetmenlik hem de başrolü üstlendi.
Son Dönemleri ve Vefatı
Son olarak 2019 yılında, Midyatlı Süryani bir ailenin dramını ve köklere dönüş hikayesini anlatan “Kapı” filminde başrolde yer aldı. 2012 yılının Şubat ayında bel fıtığı nedeniyle ameliyat olan İnanır, ardından akciğerlerinde görülen bir tümör nedeniyle tekrar bir cerrahi müdahale geçirdi. 3 Nisan 2013’te, AK Parti Hükümeti tarafından açıklanan 63 kişilik “Akil Adamlar” listesine Akdeniz Bölgesi’nden dahil oldu.
İnanır, 11 Şubat 2018 tarihinde rahatsızlanarak hastaneye kaldırıldı. Beynine pıhtı atması (emboli) nedeniyle acil ameliyata alınan sanatçı, 24 Mart 2024’te Beykoz’daki evinde inme geçirdi ve bilinci kapalı bir şekilde Ümraniye Eğitim Araştırma Hastanesi’nde cerrahi müdahale edildi.
Usta sanatçının hayat hikayesi, yönetmen Hüseyin Karabey tarafından “Kuzeyden Gelen Adam” ismiyle bir belgesel olarak hazırlandı. Yaklaşık 13 yıllık bir hazırlık sürecinin ardından ortaya çıkan bu yapım, 44. İstanbul Film Festivali’nde izleyiciyle buluştu.
Kadir İnanır’ın rol aldığı diğer dizi ve filmler arasında “Kuzey Rüzgarı”, “İzmir Çetesi”, “İpsiz Recep”, “Kardelen”, “Kırık Ayna”, “Derman Bey”, “Elveda Katya”, “Son Cellat”, “Aşk Ölümden Soğuktur”, “Tatar Ramazan Sürgünde”, “Fırat”, “Üç Arkadaş”, “Kara Gün”, “Aslanlar Kükreyince”, “Dağların Kartalı”, “Ankara Ekspresi” ve “Dertli Gönlüm” bulunmaktadır.
Türk sinemasının büyük ustası Kadir İnanır, uzun süredir mücadele ettiği sağlık sorunları nedeniyle hastanede hayatını kaybetti. 14 Mayıs’ta zatürre teşhisiyle hastaneye kaldırılan İnanır, akciğer enfeksiyonu nedeniyle yoğun bakıma alındı. 22 Mayıs’ta durumu ağırlaşan usta oyuncu entübe edildi, ancak tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı.
