Yönetmen Mümin Barış, Türkiye’de belgesel sinemanın finansman ve festival sistemi açısından kurmaca yapımlarla eşit koşullara sahip olmadığını söyledi. Barış, kamu desteğinin kurmaca filmlere verilen miktarın onda birinden az olduğunu belirterek temel sorunun belgeselin niteliğinin hâlâ anlaşılmak istenmemesi olduğunu ifade etti.
Belgesel filmlere destek ve yarışma eleştirisi
Bay Okan belgeseliyle Tunç Okan’ın yaşamını ve sinemasını anlatan Barış, bağımsız belgesel üretiminin ekonomik zorluklarla sürdürüldüğünü vurguladı. Dünya prömiyerini 33. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali’nde yapan film, 37. Ankara Film Festivali’nde izleyiciyle buluşacak. Göç, aidiyet ve yabancılaşma temalarını işleyen yapım, belgesel ile kurmaca anlatımını bir araya getiriyor.
Barış, yapım için harcanan emeğin kamu destekleri ve festival ödülleriyle karşılanmadığını belirterek, “Üç belki beş yılını verip cebinden milyonlarca lira harcadığın film, en iyi ihtimalle birkaç ödül alıyor ve bu ödüller bütçenin ancak yüzde beşi kadarını karşılıyor. Türkiye’de bakanlık tarafından belgesellere, kurmaca filmlere verilen film başına desteğin onda birinden daha az veriliyor” dedi.
Bay Okan’ın ortaya çıkış süreci
Bay Okan fikri, senarist Tayfun Luxembourgeus’un Tunç Okan sineması üzerine hazırladığı doktora çalışmasından doğdu. Barış, Okan’la Fransa’nın Nice kentindeki evinde tanıştıklarını ve on gün boyunca çekim yaptıklarını anlattı.
“Tunç Okan’ın yanına Nice’teki evine gittik ve orada tanıştık. Bizi çok güzel karşıladı. Ama yapacağımız işin bir belgesel olduğu fikrine bir türlü alışamadı. ‘Neden kurmaca yapmıyorsunuz?’ diye sorup durdu. Hatta birkaç kurmaca sinopsis fikri gönderdi bize, reddettik. Yine de bizi kırmadı ve on gün boyunca yolda film çektik.”
Filmin bütçesinin yalnızca küçük bir bölümünün Kültür Bakanlığından alınan destekle karşılandığını belirten Barış, kalan giderleri yapımcı Kemal Onur Karakuş’un üstlendiğini söyledi. Çekim koşullarının da sınırlı olduğunu aktaran yönetmen, “Ekibimizde bir sesçimiz bile yoktu” dedi.
Belgesel ile kurmaca aynı filmde
Barış, iki anlatım biçimini birlikte kullanma kararını şöyle açıkladı: “Filmdeki hiçbir sahne tamamen kurmaca olmadığı gibi, tamamen belgesel de değildir. İzlenenin bir film olduğunun altını çizmek için özellikle özdönüşümsel bir yapı kurguladık. Beni ve görüntü yönetmenimizi arabanın içinde elimizde kamera ile gösteriyor film.”
Okan sinemasının güncelliği
Mümin Barış, Tunç Okan’ın Otobüs ve Sarı Mersedes filmlerindeki göç, yabancılaşma ve sınıfsal eşitsizlik temalarının bugün daha da belirginleştiğini söyledi. 1989’da Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç ettiğini hatırlatan Barış, “Okan’ın filmleri bugün, çekildikleri döneme göre daha güncel. Bence göç, yabancılaşma ve sınıfsal eşitsizlik günümüzde çok daha sert. Tunç Okan sinemasının, özellikle Otobüs ve Sarı Mersedes filmlerinin günümüzde, çekildikleri yıllara göre çok daha popüler olmasının sebeplerinden biri bence bu. İkisi de yarın gösterime girse kimsenin ‘bu konular eskidi ya!’ diyeceğini sanmam.” dedi.
Barış, yeni filminin Bulgaristan göçünü konu alacağını da açıkladı.
