Savaşın yıkıcı etkisi sadece cephede değil, yıllar sonra vicdanlarda da yankılanmaya devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde vizyona giren Atonement/Kefaret (2026), izleyiciyi 2003 yılında Irak’ta yaşanan acı dolu bir gerçeklikle yüzleştiriyor. BirGün’ün güncel gelişmelerini ve özel haberlerini anlık takip etmek isterseniz, buraya tıklayarak WhatsApp kanalına abone olabilirsiniz.
Irak’ta Ne Oldu: Trajedi Nasıl Başladı?
Her şey 2003 senesinde, ABD’nin “Irak’taki kitle imha silahları” iddiasıyla başlattığı ve yalanlar üzerine kurulu işgal süreciyle filizleniyor. Bağdat’taki kaostan uzaklaşmak isteyen bir aile, sığındıkları bölge bombalanınca geri dönmek üzere üç araçla yola koyuluyor. Anne, baba, teyze, kız, gelin, bir bebek ve biri çocuk yaşta olan üç oğuldan oluşan bu grup, kendilerini aniden bir çatışmanın ortasında buluyor. Maalesef baba ve iki oğlu, Amerikan askerlerinin açtığı ateş sonucu yaşamını yitirerek kayıtlara “sivil kayıp” olarak geçiyor.
Lou Kimdir ve Pişmanlığıyla Nasıl Yüzleşiyor?
Dört bölümden meydana gelen yapımın ikinci kısmında, olayın üzerinden 10 yıl geçmiş bir zamana odaklanıyoruz. O trajik günde aileyi yok eden gelişmiş tüfeğin tetiğini çeken Lou, artık sivil bir hayat sürmektedir. Gündüzleri inşaatta vinç operatörlüğü, geceleri ise bir mekanda koruma görevlisi olarak çalışan Lou, aynı zamanda hukuk eğitimini tamamlamaya çalışmaktadır. Ancak Lou’nun hayatındaki asıl engel, “travma sonrası stres bozukluğu” (PTSD) ile verdiği savaştır.
Silah arkadaşlarından bazılarının intihar etmesi ve diğerlerinin psikolojik çöküş yaşaması, Lou’nun vicdan azabını körüklemektedir. Yaşadığı bir kriz anında, “Bunu çözmem lazım. Böyle kendimden nefret ederek yaşayamam!” diyerek içindeki fırtınayı dile getirir. Hikayenin devamında Lou, savaş muhabiri Michael Reid üzerinden aileye ulaşmaya çalışır. “Mariam” isimli son bölümde ise Lou, Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayan anne Meryem ve kızı Nora ile bir araya gelerek helalleşmek ister.
PTSD Nedir ve Tarihsel Süreci Nasıl Şekillendi?
İnsani hassasiyeti yüksek olan bu yapım, ne yazık ki meselenin kökenindeki politik ve tarihsel çelişkilere, yani Nevada’dan gelen bir genci Bağdat’a, Iraklı bir aileyi ise toprağından koparıp Amerika’ya savuran nedenlere pek değinmiyor. Yaşamın normal akışının şiddetle bölünmesiyle ortaya çıkan PTSD, 1980 yılında DSM-III tanı kılavuzuna girmeden önce “Vietnam Sendromu” olarak tanınıyordu.
Vietnam’da komünizme karşı savaşan, çoğu lise mezunu ve işsiz genç askerler, aldıkları kısa eğitimin ardından kendilerini büyük bir şiddet sarmalında buldular. Napalm bombalarıyla köyleri yakan ve sivil halka korkunç acılar yaşatan bu gençler, ülkelerine döndüklerinde yaşadıkları dehşeti sorgulamaya başladılar. Zihinlerinde sürekli “Bunları gerçekten ben mi yaptım? Nasıl yapabildim?!” soruları yankılanıyordu. Kimisi intihara sürüklendi, kimisi ise şiddet eğilimli bireylere dönüştü.
Türkiye’de Bu Durumun Karşılığı Nedir?
Sinema dünyası bu sendromu Taxi Driver/Taksi Şoförü (1976), The Deer Hunter/Avcı (1978) ve Platoon/Müfreze (1986) gibi eserlerle tanısa da, bireysel etkilerini anlamak bazen doğrudan tanıklık gerektiriyor. Türkiye’de de uzun süre “Güneydoğu sendromu” olarak anılan bu durumun pek çok faili ve mağduru bulunuyor. Diyarbakır 5 No’lu Cezaevi’nde Esat Oktay Yıldıran’ın komutası altında insanlık onurunu zedeleyen askerlerin, terhis sonrası nasıl bir yaşam sürdükleri hala merak konusu.
Panzer arkasında ceset sürükleyenlerin veya çocuk ezen özel harekatçıların PTSD yaşayıp yaşamadığı, Türkiye’den kaç “Lou” çıktığı hala cevapsız sorular arasında yer alıyor. Filmin bir sahnesinde Lou’nun itiraf ettiği gibi: “Bu aile, benim yaptığım bir şey yüzünden çile çekti.” Belki de asıl sorgulanması gereken, bunca zulme rağmen hiçbir vicdani rahatsızlık belirtisi göstermeyenlerin bugün nasıl yaşadığıdır.
