Bir işleyiş kusursuzca sürdüğünde, o sürecin sorumlusunun kim olduğu genellikle merak konusu olmaz. Herhangi bir aksaklık yaşanmadığında veya kriz çıkmadığında, her şey yolunda kabul edilir. Ancak bu dikkati çekmeyen sorunsuzluk, yılların getirdiği uzmanlığın görünmez kalmasına neden olabilir. Bazı profesyonellerin gerçek kıymeti, yaptıkları işten ziyade, o işi artık yapmadıkları anda gün yüzüne çıkar.
İyi yapılmış bir işin göze çarpmaması ile o işi ortaya koyan kişinin fark edilmemesi farklı durumlardır. Bu ayrım, Baki Özlük tarafından kaleme alınan ve Destek Yayınları aracılığıyla okurla buluşan ‘Başka Bir Yol’ kitabının odağını oluşturuyor. Eser, kariyer gelişimini sadece unvanlar üzerinden değerlendirmek yerine, tecrübeyle harmanlanmış bilgiye ve bir insanı alanında derinleştiren uzmanlığa odaklanıyor. Yöneticiliği, uzmanlığın kaçınılmaz bir devamı olarak gören yaygın anlayışı sorgulayan kitap, şu temel soruyu yöneltiyor:
“Bir kurum, çalışanına başkalarını yönetmeden de gelişebileceği, yetki kazanabileceği ve emeğinin karşılığını alabileceği gerçek bir kariyer yolu sunabiliyor mu?”
Baki Özlük ‘Başka Bir Yol’ ile Ne Anlatıyor?
Bu sorunun kitabın merkezinde yer alması tesadüf değil; zira yazar Baki Özlük, çalışma hayatının pek çok farklı kademesini bizzat tecrübe etmiş bir isim. Kitapta anlatılan terfi mekanizmaları, çalışanların beklentileri ve kurumsal kararların bireyler üzerindeki yansımaları masa başı teorilerden ibaret kalmıyor. Eserin en samimi yönü, yıllardır kanıksadığımız normlara gerçekçi bir perspektifle yeniden bakmasıdır. Özellikle, başarılı olan her çalışanın bir sonraki aşamada mutlaka insan yönetmesi gerektiği düşüncesi bu normların başında geliyor.
Peter İlkesi ve Kariyer Yanılgıları Nedir?
Bir işi teknik anlamda mükemmel yapmakla, bir ekibi yönetmek aynı yetenek setini gerektirmez. Güçlü mesleki sezgiler ve derin teknik bilgi bir kişiyi vazgeçilmez kılabilir ancak bu özellikler otomatik olarak iyi bir yöneticilik vadetmez. Kitapta bahsi geçen Peter İlkesi tam da bu noktaya parmak basıyor: Bireyler, mevcut görevlerindeki başarıları sebebiyle tamamen farklı yetkinlikler isteyen pozisyonlara yükseltiliyor ve bazen yetersiz kaldıkları bir rolde tıkanabiliyorlar. Bu durumun sonunda kurum, hem başarılı bir uzmanı kaybediyor hem de hazır olmayan bir yöneticiyle karşı karşıya kalıyor.
Uzmanlık ve Yöneticilik Arasındaki Denge Nasıl Kurulmalı?
Kitap, yöneticilik makamını değersizleştirmeden bu iki kariyer yolunun birbirinden farklı olduğunu vurguluyor. Mesele, bu yolların sanki aynı merdivenin birbirini izleyen basamaklarıymış gibi algılanmasıdır. Çoğu zaman uzman olarak kalmak, gelir ve yetki bakımından yerinde saymakla eşdeğer görüldüğü için çalışanlar mecburen yöneticiliğe yöneliyor. Gerçekten insan yönetmek istedikleri için değil, ilerlemenin tek yolu bu olduğu için o koltukları tercih ediyorlar. Uzmanlığa değer vermek, bu kıymeti ücret politikalarına, unvanlara ve karar mekanizmalarına somut olarak yansıtmaktan geçiyor.
Sessiz Kahramanlar Kimlerdir ve Neden Önemlidir?
Kitap ilerledikçe konu, sadece işin nasıl yapıldığından; değişime uyum sağlama, iş birliği ve bilgi kullanımı gibi alanlara evriliyor. Yapay zekâ, kişisel marka, finansal okuryazarlık ve psikolojik dayanıklılık gibi başlıklar altında şu soru soruluyor: “Başkalarının başarı tarifine kapılmadan kendi yolumuzu nasıl çizebiliriz?”
Metinde “sessiz kahramanlar” olarak tanımlanan kişiler, bir sorun çıktığında ilk başvurulan, karmaşık meselelerin çözümü için beklenen ve yeni gelenlere rehberlik eden isimlerdir. İşler genellikle onların birikimi sayesinde yürür. Kitaptaki şu ifade durumu özetliyor: “Terfi eden bir yönetici alkış alır; fakat bir uzmanın yıllar içinde kazandığı derinlik sessiz kalır.” (s. 27)
Saliha Ulusoy ILIK, bu sessizliği sorgulayarak emeğin görülmesini istemenin bir alkış beklentisi olmadığını, uzmanların yöneticiliğe geçmeden de yükselebileceği bir kariyer modelinin kurumlarca inşa edilmesi gerektiğini belirtiyor.
Gençler İçin Kariyer Yolu Nasıl Çizilmeli?
Kitap, kariyerinin başındaki gençlere hemen “doğru yolu bulma” baskısı yapmak yerine, ilk yılların bir keşif süreci olduğunu hatırlatıyor. Neyi sevdiğimizi veya neye tahammül edemediğimizi anlamak için bazı yollarda yürümek, hatta bazen yanılmak gerekir. Saliha Ulusoy ILIK‘ın editörlüğünü üstlendiği bu çalışma, başarının neden sadece yönetilen insan sayısıyla veya unvanla ölçüldüğünü sorgulatırken; her bireyin kendi başarı tanımını yapması gerektiğini savunuyor. BirGün’ün WhatsApp kanalını takip ederek bu tür gelişmeleri izlemek mümkün olsa da, gerçek değişim insanın kendi değerini hangi kriterlerle ölçtüğünde başlıyor.
