21 Haziran Dünya Müzik Günü vesilesiyle yerkürenin dört bir yanı notaların coşkusuyla yankılanıyor. Festivallerin ve konserlerin damga vurduğu bu özel gün, müziğin toplumsal ve siyasal katmanlarla olan derin bağını bir kez daha gündeme taşıyor. BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak takip ederek özel haberlere ve günün öne çıkan gelişmelerine anında ulaşabileceğinizi hatırlatarak, müziğin siyasetle olan köklü ilişkisine mercek tutalım.
Dünya Müzik Günü Nedir ve Nasıl Ortaya Çıktı?
Temelleri 80’li yılların başında Paris’te atılan Dünya Müzik Günü, günümüzde binden fazla şehirde kutlanan küresel bir şölene dönüştü. Ülkemizde ise bu yıl beş farklı kentte müzikseverler bir araya geliyor. İstanbul’da İKSV tarafından organize edilen 54. İstanbul Müzik Festivali, 25 Haziran’a kadar “Anın İçinde” temasıyla sanatseverleri ağırlayacak. Festival programında yer alan Aterbaletto topluluğunun modern dansı müzikle harmanladığı performans ile Borusan Filarmoni Orkestrası’nın sunduğu ‘Morricone ile Sinemanın Sesi’ konseri, kaçırılmaması gereken önemli etkinlikler arasında dikkat çekiyor.
Türkiye genelinde hangi etkinlikler nerede düzenleniyor?
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, bu özel günü iki ana koldan kutluyor. Gazhane’de gün boyu amatör ve profesyonel çok sayıda grubun katılımıyla müzik sesleri yükselecek. Ayrıca Kadıköy’deki İstanbul Kitapçısı, Şerefiye Sarnıcı ve çeşitli açık hava mekanları kutlamalara ev sahipliği yapacak. Ankara’da Kültür ve Turizm Bakanlığı CSO salonunda Hatay Akademi Senfoni Orkestrası’nın “Beyrut’un Yankısı: Bir Fairuz Senfonisi” konseri günün önemine vurgu yapacak.
Antalya’da 9. AKRA Müzik Festivali dün akşamki Fazıl Say konseriyle final yaparken, Bursa’da Nilüfer Belediyesi tarafından düzenlenen 9. Caz Festivali başlıyor. Balat Atatürk Ormanı ve Üç Fidan Parkı gibi alanlarda Musa Eroğlu’ndan Şenay Lambaoğlu’na kadar pek çok isim sahnede olacak. İzmir’de ise bu akşam İzmir Arena’da Şebnem Ferah rüzgarı esecek, yarın akşam ise İzmir Büyükşehir Belediyesi Oda Orkestrası film müzikleriyle Kültürpark’ta olacak. Ayrıca İKSEV’in 39. Uluslararası İzmir Festivali, 29 Haziran’daki Polonya Klasikleri ve 8 Temmuz’da Çeşme Kalesi’nde gerçekleşecek Hans Zimmer’in ‘La Chapelle Sauvage’ eseriyle son bulacak.
Sanatçılar siyasi gelişmelere karşı neden ses yükseltiyor?
Müzik ve siyaset ilişkisi ülkemizde de güncelliğini koruyor. CHP yönetimine yönelik “butlan” protestosu gerçekleştiren Grup Yorum, Onur Akın, Suavi, Sabahat Akkiraz, Selda Bağcan, Zülfü Livaneli, Cahit Berkay ve Türkü Akbayram gibi isimlerin tepkileri geniş yankı buldu. Bu süreçte şarkıların kullanım haklarına dair “şirketler sattı, sanatçı geri çekemez” iddialarına karşılık MÜYORBİR Başkanı Burhan Şeşen, sanatçıların eserleri üzerindeki manevi haklarının saklı olduğunu ve izinsiz kullanımı engelleme yetkilerinin bulunduğunu net bir şekilde ifade etti.
Dünya genelinde müzik ve otorite çatışması nasıl yaşanıyor?
Sanatçıların toplumsal olaylara karşı tavır alması evrensel bir durumdur. Örneğin, ünlü pop yıldızı Ariana Grande, Beyaz Saray’ın Başkan Trump dönemindeki göçmen politikalarını övmek için ‘Bye’ adlı şarkısını kullanmasına sert tepki gösterdi. Grande, “Lütfen benim müziğimi bu vahşi, insanlık dışı ve iğrenç saçmalıkla ilişkilendirerek kullanmayın!” diyerek videonun yayından kaldırılmasını sağladı. Benzer şekilde ABBA, Beyoncé ve Céline Dion gibi isimler de siyasi otoritelere karşı duruşlarını sergilemekten kaçınmıyorlar.
Tarih boyunca sanat ve iktidar ilişkisi kimler tarafından incelendi?
Tarihçi Halil İnalcık, ‘Şair ve Devlet’ adlı eserinde Osmanlı İmparatorluğu özelinde padişahın sanat anlayışının müzik ve edebiyat üzerindeki etkilerini derinlemesine analiz etmiştir. Orta Çağ’da kiliseden feodal beylere, imparatorlardan günümüzün endüstri devlerine kadar sanatçılar her zaman ifade özgürlüğü ile hayatta kalma arasında bir denge kurmaya çalışmıştır. Kimi bu baskılara boyun eğmiş, kimi ise direnmeyi seçmiştir.
Müzisyenlerin hakları ve gelecek perspektifi nedir?
Dünya Müzik Günü kutlanırken, sanatçıların verdiği hayat mücadelesini ve karşılaştıkları engelleri unutmamak gerekir. Ülkemiz tarihinde Pir Sultan Abdal’dan Köroğlu’na, Dadaloğlu’ndan Ruhi Su’ya, Cem Karaca’dan Şanar Yurdatapan’a kadar pek çok isim, inandıkları uğruna bedel ödemiştir. Bugün, takvimin bu en uzun gününde bir konsere giderek bu direnç ve umut dolu atmosfere ortak olabilirsiniz. Eğer yakınınızda bir etkinlik yoksa, radyoyu açarak müziğin nefes aldıran gücüne sığınabilirsiniz.
ŞARKILAR KİMİN?
SANATÇI VE PATRON
