Türk sinema tarihinin bir dönemindeki “yakışıklı jön” imajını yıkarak Yol, Sürü ve Maden gibi unutulmaz yapımlarla toplumcu gerçekçi sinemanın en önemli temsilcilerinden biri haline gelen Tarık Akan, adalet ve eşitlik arayışını her daim sanatına yansıttı. Akan, 12 Eylül askeri darbe döneminde hapishanede maruz kaldığı zorlukları kaleme aldığı “Anne Kafamda Bit Var” isimli kitabıyla o karanlık süreci tarihe not düşmüştü. Bugün bu çarpıcı hikâye, Bakırköy Belediye Tiyatroları tarafından tiyatro sahnesine taşınıyor. Oyunda Tarık Akan’a hayat veren deneyimli aktör Ragıp Savaş, usta sanatçının anılarını büyük bir hassasiyetle izleyiciye aktarıyor. Oyunun hazırlık evresini ve Tarık Akan’ın mirasını, Bakırköy Belediye Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Ragıp Savaş ile detaylandırdık.
Kim Tarafından ve Nasıl Sahneye Taşındı?
Akan’ın literatürdeki en kıymetli çalışmalarından biri olan bu eser üzerine konuşan Ragıp Savaş, sanatçıyla olan bağını ve oyunun çıkış öyküsünü şu sözlerle ifade ediyor: “Evet, tanıştık ve güzel sohbetlerimiz oldu. Tarık Akan’ı çok erken kaybettik; duruşu ve sanatçı onuruyla örnek alınması gereken önemli bir aktördü. ‘Anne Kafamda Bit Var’ bir dönem İstanbul Şehir Tiyatroları repertuvarındaydı ancak daha sonra oynanmadı. Biz de bunun üzerine harekete geçtik. Tarık Akan’ın romanını sevgili Savaş Barutçu’nun isteğiyle dramaturg Gökhan Aktemur oyunlaştırmıştı zaten. Biz de Şehir Tiyatroları’yla görüşerek gerekli izinleri ve icazeti aldık kurumdan.”
Neden Bakırköy Tercih Edildi?
Tarık Akan’ın hayatında Bakırköy‘ün özel bir yeri olduğunu vurgulayan Savaş, lokasyon seçiminin önemine dikkat çekiyor: “Tarık Akan bir Bakırköy çocuğuydu; Ataköy, Florya ve Yeşilköy’de büyüdü. Taş Mektep’in hikâyesi de bu bölgeyle bağlantılı olduğu için oyunun Bakırköy’de sahnelenmesini çok anlamlı bulduk. Seyirciyi hem güldürecek hem duygulandıracak, zaman zaman da şaşırtacak bir oyun oldu. İzleyenlerin, ‘Tarık Akan gerçekten bunları yaşamış mı?’ diye düşüneceği güçlü bir anlatı ortaya çıktı.”
Ne Zaman ve Neden Bu Hikâye Anlatılıyor?
12 Eylül döneminin toplumsal bellek üzerindeki etkilerini hatırlatan Ragıp Savaş, genç nesillerin bu dönemi tanıması gerektiğini belirtiyor: “Bu oyunu zaten büyük bir istekle yaptık. Kolektif hafızaya ve toplumsal belleğe katkı sunması bizim için çok değerliydi. Bugün genç kuşakların önemli bir kısmı 12 Eylül dönemini bilmiyor. Oysa oyun, o dönemi yaşamış birinin kaleminden sahneye taşınan çok çarpıcı bir hikâye. Ben de o yılları 16–17 yaşlarında yaşadım; gördüklerim, duyduklarım ve o döneme dair hafızam hâlâ çok canlı. Oyunda da bu atmosferi anlatmaya çalışıyoruz. Bu yüzden kolektif hafızaya dokunması bizim için ayrı bir anlam taşıyor.”
Nasıl Bir Karşılık Aldı ve Sorumluluk Hissi Nedir?
Usta oyuncu, Tarık Akan gibi bir ismi canlandırmanın ağırlığını şu sözlerle paylaşıyor: “Çok heyecanlıydım başlamadan önce ama hala çok heyecanlıyım ve bir o kadarda keyifli ve mutlu. Yükümün, yükümüzün ne kadar ağır olduğunun farkındayım çünkü Tarık Akan gibi önemli bir sanatçının hikâyesini sahneye taşınmak büyük bir sorumluluk. Ama seyirci de çok sevdi oyunumuzu, 3 oyun oynadık dakikalarca ayakta alkışladılar bizi. Tarık Abi de bir yerlerden izliyorsa o da memnun kalmıştır diye düşünüyorum. Ailesi de çok beğendi, bu da bizi çok mutlu etti tabii.”
Hangi Mesajlar Veriliyor ve Bugüne Ne Söylüyor?
Oyunun günümüzle olan bağına dair Savaş şu değerlendirmeyi yapıyor: “Tabii ki o dönemde yaşananların bugün tekrar yaşanmaması temennimiz. Ama oyunda bugüne dair bir şey söylemiyoruz. Biz sadece Tarık Akan’ın 12 Eylül döneminde yaşadığı hikâyeyi ve o karanlık dönemi Biz Bakırköy Belediye Tiyatrosu oyuncuları olarak seyirciye aktaran bir aracıyız. Bizim yaptığımız, Tarık Akan’ın kaleminden çıkan ve sonra sahneye taşınan bu hikâyeyi seyirciye yalın haliyle anlatmak. Bunu da açık biçim, modern bir rejiyle yapıyoruz. Herhangi bir politik mesaj verme ya da bir yere gönderme derdinde değiliz.”
Başarının Sırrı Nedir ve Nerede Sahneleniyor?
Kapalı gişe oynayan yapımın başarısını yalın anlatımına bağlayan sanatçı, kurumun geleceğine dair de şunları söylüyor: “Dediğim gibi biz seyircimize o dönemin karanlığını çok kafa karıştırmadan, onları bunaltmadan ve dramatik aksiyonu ajite etmeden anlatan, oyunla kolay bütünleşebilecekleri, oyuna ait hissedebilecekleri, onlara rahat ulaşan bir dil ve reji anlatımını tercih ettik. Hikâyenin dramatik aksiyonu da çok iyi ve kuvvetli olduğu için sanırım bunların hepsi başarıyı getirdi bize… Ben Göreve başlayalı yaklaşık dört–beş ay oldu. Biz bir ensemble tiyatrosuyuz. Aslında hepimiz biraz genel sanat yönetmeniyiz, Hepimiz yönetim kurulunun bir parçasıyız. Bugün Ragıp olur, yarın Ahmet, Mehmet, Ayşe. Kimin olduğu değil, BBT için, tiyatro için kimin ne yaptığı önemlidir. Burası bir kamu tiyatrosu. İlk olarak düşünülmesi gereken şey de herkesin sahneye hizmet ettiğini unutmamasıdır. Burada yıldızı parlayacak olan öncelikle BBT’dir.”
Bakırköy Belediye Tiyatroları’nın Kurumsal Hafızası
35 yıldır kurumun kadrolu sanatçısı olan Savaş, Belediye Başkanı Ayşegül Ovalıoğlu ile olan iş birliğine de değindi: “Müşfik Kenter’in genel sanat yönetmeni yardımcılığını yürüttüm. Bir dönem Kocaeli Şehir Tiyatroları’nda vekâleten genel sanat yönetmenliği yaptım ama kadrom hep Bakırköy’deydi. Ayşegül hanım Belediye başkanı seçildikten sonra bir araya geldik, tiyatronun durumunun farkında olduğu için de bana genel sanat yönetmenliği teklif etti. Ama ben bir yıl Başkanımızın sanat danışmanlığı görevini yürüttüm. 5 aydır da Genel Sanat Yönetmeniyim.”
Şu an Leyla Gencer Opera ve Sanat Merkezi ile Ataköy İBB Baruthane sahnelerini kullandıklarını belirten Savaş, Yunus Emre Kültür Merkezi‘nin restorasyon sürecinin Anıtlar Kurulu’ndan gelecek onayı beklediğini sözlerine ekledi.
[faq_section]
[faq_question]Anne Kafamda Bit Var oyununda Tarık Akan’ı kim canlandırıyor?[/faq_question]
[faq_answer]Oyunda Tarık Akan’ın hikâyesini, Bakırköy Belediye Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni ve deneyimli oyuncu Ragıp Savaş sahneye taşıyor.[/faq_answer]
[faq_question]Oyun hangi dönemdeki olayları konu alıyor?[/faq_question]
[faq_answer]Oyun, Tarık Akan’ın 12 Eylül askeri darbesi döneminde cezaevinde yaşadığı anıları ve o dönemin karanlık atmosferini anlatıyor.[/faq_answer]
[faq_question]Yunus Emre Kültür Merkezi ne zaman tiyatroya açılacak?[/faq_question]
[faq_answer]Merkez şu an restorasyon sürecindedir. Proje Anıtlar Kurulu’nda onay beklemekte olup, onayın ardından en kısa sürede açılması planlanmaktadır.[/faq_answer]
[faq_question]Oyunun senaryosu kime ait?[/faq_question]
[faq_answer]Tarık Akan’ın aynı adlı kitabından uyarlanan oyun, dramaturg Gökhan Aktemur tarafından oyunlaştırılmıştır.[/faq_answer]
[/faq_section]
