Türkiye’nin tarım merkezlerinden biri olan Aydın’da; pamuk, incir, kestane ve zeytinin ardından halkın en önemli geçim kaynakları arasında yer alan çam fıstığı hasadı başladı. Oldukça zahmetli ve riskli olan bu süreçte, “künar” olarak da bilinen kozalakları toplamak için ağaçlara tırmanan işçiler, adeta birer komando gibi metrelerce yükseklikte ölüme meydan okuyor.
Aydın’ın dağlık bölgelerinde son dönemde dikimi artan fıstık çamları, hem üreticinin hem de işçilerin ana gelir kaynağı haline geldi. Yaklaşık 30-35 metreye kadar uzanan devasa ağaçların tepesindeki kozalaklara ulaşmak ise büyük bir cesaret ve ustalık gerektiriyor. Toptan satış fiyatı kilogram başına 3 bin TL’ye ulaşan bu ürün, tek bir kozalağıyla bile “altın değerinde” görülüyor. İşçilerin hiçbir güvenlik önlemi olmadan, maharetle metrelerce yukarıya tırmanıp dallar arasında gezindiğini görenler şaşkınlıklarını gizleyemiyor.
Çam Fıstığı Hasadı Nerede ve Nasıl Yapılıyor?
Özellikle Aydın’ın Koçarlı ilçesine bağlı köylerde yoğun olarak gerçekleştirilen üretim, ülke ekonomisi için büyük değer taşıyor. 30-35 metrelik ağaçların tepesindeki kozalakları yere indirmek için gün boyu tepede kalan toplama işçileri, günlük 3 bin 500 TL yevmiye alıyor. Bu tehlikeli mesaiye zamanla alıştıklarını ifade eden erkek işçiler, ağaç tepesinde çalışmanın kendileri için artık zor olmadığını belirtse de, düşenlerin büyük kısmının hayatını kaybettiği gerçeği işin ciddiyetini gözler önüne seriyor.
Künar Komandoları Kimdir ve Neden Azalıyorlar?
Bölgede ‘Künar komandosu’ ismiyle anılan işçilerden biri olan Salih Narıncalı, bu mesleğe ömrünü verdiğini dile getirdi. Çocukluğundan beri ağaçlarda olduğunu belirten Narıncalı, “Çocukluğumdan beri ağaca tırmanıyorum, çalışıyorum. İşimiz bu. Çengel olduğu için, kayıyor. O yüzden alışığım. Korkmuyoruz. Yıllardan beri bu işi yapıyoruz. Ortalama 20 seneden beri bu işi yapıyorum. Allah bereket versin kazancımız iyi. Ağaçlar yüksek olduğu için çıkacak kişi neredeyse yok. İşçisi az bu işin. Yeni nesil tehlikeli olduğu için bu işi yapmıyor artık” şeklinde konuştu.
Üreticinin İşçi Sorunu: Yeni Nesil Tercih Etmiyor
Künar üreticisi Mehmet Karadağ ise hasat sezonunda yaşadıkları en büyük problemin deneyimli personel bulmak olduğunu vurguladı. Mevcut fiyatlardan ve kazançtan memnun olduklarını belirten Karadağ, “Bu işi herkes yapamıyor. Meşakkatli ve zor bir iş. Allah bereket versin şu anlık fiyatlar iyi. Kilosu 2 bin 500, 3 bin bandında. İşçi yevmiyesi de 3 bin 500 bandında. Her meslekte de olduğu gibi künar hasadı yapacak işçi bulma konusunda yeni nesilde sıkıntı var yani. İşçi konusunda sıkıntımız var” diyerek sektördeki iş gücü açığına dikkat çekti.
