Selim Güntürkün, yıllar önce Yusufeli’ne ilk adımını attığında baraj inşaatı için hummalı bir yol yapım çalışması sürüyordu. O dönem yanındaki arkadaşıyla, dev iş makinelerinin doğayı nasıl tahrip ettiğini görünce bir “dağ bozumu” belgeseli yapma fikrini paylaştı. Sanki verilen kararla bölgede “insana yer yok” deniliyordu; her tarafın maden sahası, baraj ve ulaşım yollarına dönüşeceği, insanların ise sadece bu çarkı döndürecek kadar var olacağı bir gelecek kurgulanmıştı. Ancak o günkü belgesel fikri sadece bir düşünce olarak kaldı.
Yusufeli Barajı’nın hikâyesi devam ederken, Güntürkün’ün yolu Osmanbey’de bir otelde Emin Alper ve Nadir Öperli ile kesişti. “Kız Kardeşler” filmi için uygun bir köy arayışında olan ekibe Yusufeli’ni önerdi ve film orada çekildi. Bu süreçte barajın serüveni de tüm hızıyla ilerliyordu. Daha sonra Hollandalı görüntü yönetmeni Lucas de Kort’a kısıtlı olan 80 kelime İngilizcesiyle Yusufeli’ni anlattı. Esin Soyer’in iletişimi sağladığı süreçte, Lucas kendi kamerasını getirdi, Güntürkün araç kiraladı ve beş günlük bir ön çalışma ile “Silent Water” adlı belgesel projesinin temellerini attılar. Ancak fon arayışları sonuçsuz kalınca maddi imkansızlıklar nedeniyle proje tamamlanamadı. Hatta Güntürkün, Yusufeli’ni bir Rumen ekibe de önererek orada film çekmelerine ön ayak oldu.
Yeşim Ustaoğlu ile yollar nasıl kesişti?
Her şey 2022 yılının sonbaharında başladı. Selim Güntürkün’ün yürütücü yapımcılığını yaptığı ve 9 ödül kazandığı Antalya Film Festivali’nde jüri başkanı olan Yeşim Ustaoğlu, filmin mekânlarını çok beğenince yeni projesi için Güntürkün ile iletişime geçti. Ustaoğlu, senaryosunu hazırladığı yeni uzun metrajlı filmi için bazı yerleri belirlemiş olsa da yeni keşifler yapmak istiyordu. Güntürkün için Yeşim Ustaoğlu sineması, “Güneşe Yolculuk” filminden “Sırtlarındaki Hayatlar” belgeseline kadar hayranlıkla takip ettiği bir alandı. Bu heyecanla ona “Bak Yusufeli diye bir yer var :)” diyerek bölgeyi tavsiye etti.
Yusufeli belgeseli süreci ne zaman başladı?
Güntürkün, Ustaoğlu’na bölgenin kısa süre içinde sular altında kalacağını ve barajın hikâyesini anlattı. 12 Kasım 2022 tarihinde, Ustaoğlu ve asistanı Selen Heinz ile birlikte ilk Yusufeli yolculuğuna çıktılar. Selen Heinz’ın elindeki kamera ve mikrofonlarla başlayan kayıtlar, bir belgesel projesine evrildi. Üç kişilik bu küçük ekip, Cihangir’deki ofiste barajın yapımını kayıt altına alacak uzun vadeli bir plan yaptı. Güntürkün, uzun metrajlı film için cüzi bir ücret alırken, belgesel çekimleri için herhangi bir ödeme talep etmedi; çünkü bu işi ortak bir üretim olarak görüyordu.
Çekimler hangi tarihlerde yapıldı?
Belgesel için Yusufeli’ne toplamda üç kez özel çekim gezisi düzenlendi. Bu süreçte ekip birlikte vakit geçirdi, görüntüleri izledi ve heyecanla çalıştı. Çekimlerin yapıldığı tarihler şunlardı:
- 17 Aralık 2022 – 20 Aralık 2022
- 13 Mart 2023 – 15 Mart 2023
- 7 Nisan 2023 – 10 Nisan 2023
Neden bir yol ayrımı yaşandı?
Bir süre sonra belgeselin Antalya Film Festivali’nde “Belgesel Work in Progress” bölümüne seçildiği duyuruldu. Künyede yönetmen olarak Selen Heinz, yapımcı olarak Yeşim Ustaoğlu ve Behrooz Hashemian isimleri yer alıyordu. Güntürkün, daha önce hiç karşılaşmadığı Behrooz ismini görünce şaşırdı. Ustaoğlu’nun “Sözleşme yapacağız, sen de ortak yapımcısısın filmin tabii” şeklindeki vaatlerine rağmen adının geçmemesi üzerine yaşadığı hayal kırıklığını dile getirdi. Ancak projeye olan inancı nedeniyle çalışmaya devam etti.
16 – 20 Ekim 2023 tarihlerindeki son gezide yaşanan sağlık sorunu ve sonrasındaki araç kullanma tartışması, iplerin kopmasına neden oldu. Güntürkün, Ustaoğlu’nun “Benim bir ismim var. Herkes benimle çalışmak istiyor. Az paramız var, herkese az para, küçük ekip çekeceğiz” şeklindeki tutumunu “entelektüel sömürgen” bir yaklaşım olarak nitelendirerek yollarını ayırdı.
Hangi haklar ihlal edildi?
Son gelinen noktada film, “Kuru Taşın Başı” ismiyle, Yeşim Ustaoğlu’nun yazıp yönettiği ve Selen Heinz’ın ortak yönetmen olduğu bir yapım olarak duyuruldu. Güntürkün, paylaşılan afiş ve ekip listelerinde adını göremedi. Selen Heinz’ın “Yani bir yüzde 60-70 kadar çektik yeni” açıklamasına rağmen Güntürkün, yayınlanan fragmanın yaklaşık yüzde 70’inin kendi katıldığı çekimlerden oluştuğunu iddia ediyor. Barajın su tutmasından kentin yok oluşuna kadar geçen kritik süreçte orada olduğunu hatırlatan Güntürkün, verilen ortak yapımcılık sözünün tutulmamasından dolayı üzüntüsünü dile getiriyor.
[sc_fs_faq html=”true” headline=”h3″ img=”” question=”Selim Güntürkün’ün Yeşim Ustaoğlu ile yaptığı çekim tarihleri nelerdir?” img_alt=”” css_class=””]Güntürkün ve ekip, 17-20 Aralık 2022, 13-15 Mart 2023 ve 7-10 Nisan 2023 tarihlerinde belgesel için üç kez Yusufeli’ne çekim gezisi gerçekleştirmiştir.[/sc_fs_faq]
[sc_fs_faq html=”true” headline=”h3″ img=”” question=”Kuru Taşın Başı filminin fragmanındaki iddia nedir?” img_alt=”” css_class=””]Selim Güntürkün, yayınlanan fragmanın yaklaşık yüzde 70’inin kendisinin de dahil olduğu eski çekim süreçlerinden oluştuğunu belirtmektedir.[/sc_fs_faq]
[sc_fs_faq html=”true” headline=”h3″ img=”” question=”Belgesel projesinin ilk aşamadaki ismi neydi?” img_alt=”” css_class=””]Proje, ilk aşamalarda ‘Silent Water’ ismiyle planlanmış ancak daha sonra farklı bir sürece evrilmiştir.[/sc_fs_faq]
[sc_fs_faq html=”true” headline=”h3″ img=”” question=”Güntürkün’ün ‘entelektüel sömürgen’ olarak tanımladığı durum nedir?” img_alt=”” css_class=””]Güntürkün, Ustaoğlu’nun kendi ismini kullanarak düşük bütçelerle ve küçük ekiplerle çalışma dayatmasını bu şekilde nitelendirmiştir.[/sc_fs_faq]
