Türkiye’de her yıl binlerce genç oyuncu mezuniyet heyecanı yaşasa da, sektördeki daralma nedeniyle kendilerine yer bulmakta zorlanıyor. Televizyon kanalları, dijital mecralar ve tiyatro sahnelerindeki kontenjanların kısıtlı olması, profesyonel hayata adım atmayı bekleyen yüzlerce yeteneğin önünü kesiyor.
Yeni mezun isimler menajerlere veya yapımcılara ulaşma noktasında büyük engellerle karşılaşırken, sektördeki işleyişin genellikle kişisel bağlantılar ve WhatsApp grupları üzerinden yürümesi, pek çok kişinin meslekten uzaklaşmasına ya da sadece çok küçük sahnelerde kısıtlı kalmasına sebep oluyor. Bu noktada Oyuncular Sendikası, “Genç oyuncular için neler yapabiliriz?” sorusundan yola çıkarak bir yıl süren bir hazırlık sürecinin ardından yeni bir projeyi duyurdu.
Oyuncular Platformu Nedir ve Kimler Tarafından Kuruldu?
Oyuncular Sendikası Yönetim Kurulu Üyesi, Set ve Uluslararası İlişkiler Sorumlusu Cem Yiğit Üzümoğlu ile Oyuncular Sendikası Gençlik Birimi Üyesi Berk Ütni’nin yürüttüğü çalışmalar neticesinde “Oyuncular Platformu” hayata geçiriliyor. Misyonu, Türkiye’deki oyunculuk sektörünü şeffaf ve güvenli bir yapıya kavuşturarak, yeteneklerin görünürlüğünü kişisel torpillere değil, adil bir ekosisteme dayandırmak olan platform, şu an fonlama sürecinde bulunuyor.
Sistemin İşleyişi ve Sağladığı Avantajlar Nelerdir?
Platform, oyuncuların kendi özgeçmişlerini, ses demolarını, showreel ve audition videolarını ekleyebilecekleri profesyonel bir profil alanı sunuyor. Diğer taraftan yapımcılar, yönetmenler, menajerler ve cast direktörleri, bu doğrulanmış profiller arasında ihtiyaç duydukları yeteneğe hızlıca erişebiliyor. Uluslararası Aktörler Federasyonu sponsorluğuna da sahip olan platform, yerel mezunların dünya genelindeki sektörlere ulaşmasını da kolaylaştırıyor. İlanların sendika onayıyla yayınlandığı sistemde, herhangi bir algoritma müdahalesi olmaksızın adil bir görünürlük alanı sağlanması hedefleniyor.
Platformda iki ana üyelik modeli bulunuyor:
Oyunculuk üyeliği: Genç yetenekler portfolyolarını ücretsiz bir şekilde kurumsal yapılara sunabiliyor, güvenli iş ilanlarına ulaşabiliyor ve sektör bilgilerini içeren özel eğitimlerden faydalanabiliyorlar.
Kurumsal üyelik: Yapım ve yönetim profesyonelleri için tasarlanan bu model, en uygun yetenekleri seçme süreçlerini optimize ediyor.
Oyuncular Sendikası, bu girişimi herhangi bir kâr amacı gütmeden, tamamen genç yetenekleri desteklemek amacıyla yürütüyor. Ekosistemin devamlılığı için gelecek sponsorluklar büyük önem taşıyor.
Sektör Temsilcileri ve Öğrenciler Ne Diyor?
Platformun kökleşmiş problemlere çözüm sunacağını ifade eden Cem Yiğit Üzümoğlu, şu açıklamalarda bulundu: “Türkiye’de ne yazık ki oyuncu denince akla magazin ve televizyonlarda sürekli gördüğümüz kişiler geliyor. Büyük ilgiyle takip edilen bu kişilerin dışında ülkede yaklaşık 20 bin oyuncu olduğunu tahmin ediyoruz. Oyuncular Sendikası olarak hiç bir ayrım yapmaksızın bu mesleği yapan herkesi oyuncu sayıyor ve onlar için mücadele ediyoruz. Türkiye gibi dizi-film sektörünün dünyanın ilk beşinde sayılan bir ülkedeki sistematik problemlere bir çomak sokabilmek için kendi güvenli alanımızı inşa etmeye karar verdik. Bütün oyuncuların, yapımcıların, yönetmenlerin, menajerlerin ve kast direktörlerinin dâhil olabildiği bu sistemde insanların birbirleri arasında güvenli iletişim kurmaları, iş imkânlarına ve yeni yeteneklere doğrulanmış bir sistemden ulaşmaları mümkün kılınıyor. Örneğin bir menajer, temsilcisi olmayan bir oyuncuyla iletişime geçebiliyor, bir yönetmen yeni çekeceği film için kast sürecini bu sistemden yürütebiliyor ve elbette oyuncular da açılan ilanlara başvurabiliyor. Sürekli olan eğitimlerle kendilerini geliştirebilme ve başka insanlarla tanışabilmek için de fırsat yakalıyorlar. Oyuncular Sendikası olarak bizler sistem içindeki kökleşmiş sorunların gayet farkındayız ve bunların düzelmesi için de var gücümüzle çalışıyoruz. Ancak bu sorunlar çözülene kadar oluşturacağımız bu alan ile sahne, set, stüdyo ve sokakta çalışan her tür paydaş için güvenli bir alan yaratıyoruz.”
İstanbul Üniversitesi 2’nci sınıf Sinema Televizyon öğrencisi Umut Şenay ise projenin gençlerde yarattığı heyecanı şu sözlerle dile getirdi: “Hangi kültür-sanat dalı öğrencisi bu projeyi duysa kesinlikle heyecanlanır. Hem iş imkânı bulabildiğimiz hem de eğitim alıp, düzgün yönlendirildiğimiz bir sistem bizim kariyerimiz için çok önemli bir nokta. Öğrenciler henüz mezun olmadan, öğrenciliğinde zorluklarla mücadele etmeye başlıyor. Öğrenci abonmanının 500 lira olduğu bu dönemde, iş kaygımız okul zamanından öğrencide yer etmiş oluyor. Kültür-sanat alanında yeni mezun her öğrenci, iş bulma kaygısıyla baş başa. Sektör hâlihazırda zaten sansür ve baskılar altında yürütülüyor. Sektörün içerisinde var olan aktörler dahi iş bulma konusunda zorluk çekerken, kendileri de kültür-sanat alanında birlik yaratamamışken biz student ve yeni mezunların kaygıları bu nedenle daha da derinleşiyor. Mezun olduğumuzda ‘bir film bütçesi ne olur?’ düşüncesinden önce, aldığımız eğitimler çok önemli. İyi ya da kötü bir oyuncu olabilirim ama burada fark yaratacak şey aldığımız eğitimler ve doğru bir yönlendirme ile yeteneğimizi keşfedip, o alana yönelmemiz oluyor. Bu noktada Oyuncular Sendikası’nın yarattığı ekosistem, öğrenci ve yeni mezun oyuncular için bulunamaz bir imkân sağlıyor. Hayata geçirildiğinde de genç oyunculara vadedeceği verimliliğe şüphem yok.”
Sektörel Güvencesizlik ve Yapısal Sorunlar
Oyunculuk dünyasındaki bir diğer engel ise güvencesiz çalışma koşulları. Kültür-sanat, müzik ve oyuncu sendikaları “10 No’lu” torba iş kolunda bulunuyor. Bu durum, sanatçıların market çalışanları veya büro emekçileriyle aynı kategoride değerlendirilmesine, dolayısıyla sektörün kendine has ihtiyaçlarına göre örgütlenememesine yol açıyor.
Projenin mimarlarından Berk Ütni, dijital platform fikrinin nasıl doğduğunu şöyle anlattı: “Yanlış hatırlamıyorsam bir sendikadan birinin “’Bu genç oyuncularla ne yapacağız?’ sorusuyla başlıyor her şey. Çünkü oyunculuk çok kapalı bir alan; ya bağlantınız olacak ya da daha önce iş yapmış olmanız gerekiyor. Yeni mezunların sektöre dâhil olması oldukça zor. Oyunculukta işi öğrenmek bile aşamalı ilerliyor; sadece ‘çalışarak’ ilerlemek çoğu zaman mümkün değil. Örneğin bir audition’a ulaşmak bile büyük bir eşik. Çoğu zaman birinin sizi önermesi gerekiyor. Tiyatro da dâhil olmak üzere sektör, küçük ve kapalı çevreler içinde dönüyor. Bu nedenle eskisi gibi ‘evde çalışarak keşfedilmek’ artık gerçekçi değil; bugün daha çok görünür olanlar öne çıkıyor. Bu ihtiyaçtan yola çıkarak bir platform fikri doğuyor. Amaç; oyuncuların kendilerini profesyonel şekilde sunabilecekleri, portfolyo oluşturabilecekleri ve iş ilanlarına ulaşabilecekleri bir alan yaratmak. Temel hedefimiz; oyuncular için görünür, adil ve şeffaf bir alan yaratmak. Güvenlik de en önemli başlıklardan biri. Sendika olarak üyelerimizi zaten titizlikle inceliyoruz. Platformda da kullanıcılar doğrulanacak.”
