Günümüzden yaklaşık 15 bin yıl önce yaşayan toplulukların, henüz yerleşik hayata ve tarıma tam anlamıyla geçmeden çok önce kili sanatsal amaçlarla kullandığı ortaya çıktı. Science Advances dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, Natufyan avcı-toplayıcı gruplarının kili estetik süs eşyaları üretmek için işlediğini gözler önüne seriyor.
Binlerce Yıllık Bir Gelenek
İsrail sınırları içerisindeki el-Wad, Nahal Oren, Hayonim ve Eynan bölgelerinde yürütülen arkeolojik kazılarda, kilden imal edilmiş toplam 142 adet boncuk ve kolye ucu keşfedildi. Uzmanlar, kilin bu dönemde henüz çanak-çömlek yapımıyla özdeşleşmediğini, ancak sembolik ve dekoratif hedeflerle çok daha erkenden kullanıldığını ifade ediyor. Söz konusu buluntuların 3 bin yıllık geniş bir zaman dilimine yayılması ve farklı yerleşimlerde benzer örneklere rastlanması, bu uygulamanın münferit bir denemeden ziyade kuşaklar boyu süregelen bir gelenek olduğunu gösteriyor.
Bitki Tasarımları ve İlk Estetik Dokunuşlar
Dikkat çekici bir diğer nokta ise boncukların formları oldu. Bulunan parçaların büyük bölümü bezelye, mercimek, buğday ve arpa gibi temel bitkilerin şekillerini yansıtacak şekilde tasarlanmış. Bu durum, henüz tarıma başlamamış olan Natufyan topluluklarının çevredeki bitki örtüsüyle ne kadar sıkı bir bağ kurduğunu kanıtlıyor. Ayrıca bazı takıların yüzeyinde görülen kırmızı aşı boyası uygulaması, dünyadaki ilk estetik örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor ve o dönemin insanlarının dış görünüme verdiği önemi simgeliyor.
Gençlerin ve Çocukların İmzası
Çalışmanın en çarpıcı bulgusu ise boncukların üzerinde tespit edilen 50 farklı parmak izi oldu. Yapılan detaylı incelemeler, bu süs eşyalarının üretim aşamasında sadece yetişkinlerin değil, aynı zamanda gençlerin ve çocukların da aktif rol aldığını ortaya koydu. Bu veri, takı yapımının topluluk içerisinde ortaklaşa gerçekleştirilen bir faaliyet olduğunu ve bu zanaatın bir öğrenme süreci olarak küçük yaşlardan itibaren aktarıldığını işaret ediyor.
