İstiklal Caddesi, pek çok nesil için olduğu gibi bizim için de paha biçilemez bir değere sahipti. Şehrin nabzının attığı, gençliğin ve neşenin merkezi olan bu cadde; yan yana dizilen kitapçıları, sinemaları ve tiyatrolarıyla İstanbul’un kalbi hükmündeydi. Sadece bir yol değil, geçmişle gelecek arasında kurulan bir köprü olan İstiklal; işçilerin, kadınların, emeklilerin ve sesini duyurmak isteyen herkesin ortak buluşma noktasıydı. Büyük kederlerin ve toplumsal haykırışların yankılandığı bu tarihi mekan, zamanla bir değişim sürecine girdi.
Önce yavaş, ardından hızlanan bir dönüşümle caddenin çehresi başkalaştı. Birbirinin kopyası hızlı yemek mekanları, plastik oyuncakçılar, şampuan satıcıları ve “Since” ibaresiyle yapay bir geçmiş kurgulayan tatlıcılar her yeri sardı. Tarihi hanlara yerleşen zincir restoranlar ve turistik şekerlemeciler arasında caddenin ruhu sarsılırken, son dönemde bu iklimi değiştiren umut verici adımlar atılmaya başlandı.
Beyoğlu’nda Kültürel Dönüşüm Nasıl Başladı?
Caddedeki bu iyileşme süreci, 2022 yılında Taksim Meydanı yakınlarında açılan İBB Sevgi Soysal Kütüphanesi ile ivme kazandı. Yaklaşık 15 bin esere ev sahipliği yapan ve aynı anda 200 kişiye hizmet verebilen bu kütüphane, bölgeye yeniden entelektüel bir soluk getirdi. Ardından 2023 senesinde, İBB Miras ekiplerinin titiz restorasyonuyla tarihi Botter Apartmanı, Casa Botter Sanat ve Tasarım Merkezi olarak kapılarını açtı. Gençlerin yoğun ilgi gösterdiği merkez, her gün yeni bir etkinliğe ev sahipliği yapıyor.
Aynı yıl içinde, Türkiye İş Bankası Beyoğlu Şubesi olarak bilinen tarihi Bodvi Apartmanı da dönüşümden nasibini aldı. Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi (RHM) adıyla yeni bir döneme başlayan binanın ikinci ve üçüncü katlarında süreli, dört ve beşinci katlarında ise kalıcı sergiler yer alıyor. Giriş katında ise RHM Cafe ve RHM Dükkan ziyaretçilerini ağırlıyor. Bu halkaya daha sonra Tünel bölgesinde yer alan ve İBB Miras tarafından restore edilen Metrohan eklendi; bina iki yıldır pek çok sergi ve söyleşiye zemin hazırlıyor.
Metrohan’daki Dev Arşiv Kimin Adına Açıldı?
Kültürel canlanmanın son iki gününe damga vuran gelişmelerden ilki, Metrohan bünyesinde kurulan “İBB Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Merkezi Prof. Dr. Zafer Toprak Arşivi” oldu. 2023 yılında vefat eden kıymetli tarihçi Prof. Dr. Zafer Toprak’ın kişisel koleksiyonundan oluşan devasa arşiv; 41 bine yakın 996 kitap, 50 bine yakın süreli yayın ve 5 bin fotoğrafla beraber toplamda 103 binden fazla eseri araştırmacılara ve öğrencilere sunuyor.
Açılış töreninde konuşan İBB Başkanvekili Nuri Aslan, “Profesör Doktor Zafer Toprak, ömrünü Cumhuriyet tarihini anlamaya, anlatmaya, belgelemeye ve gelecek nesillere aktarmaya adamış abidevi bir tarihçimiz. Hakiki bir Cumhuriyet aydınıydı. Bugün bir insanın bir ömür boyu biriktirdiği bilginin milyonlarca İstanbullunun ortak zenginliğine dönüşmesine şahitlik ediyoruz” ifadelerini kullandı. İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat ise merkezin önemini, “Burası aslında sadece bir arşiv merkezi demek değil; bir akademisyenin, bir entelektüelin emeğinin silinip gitmesini engelleyen bir merkezdir” sözleriyle vurguladı. Merkezde 90 kişilik çalışma alanı ile 50 kişilik çok amaçlı bir salon da yer alıyor.
Muammer Karaca Tiyatrosu Ne Zaman Hizmete Girdi?
Beyoğlu’nun sanat hayatındaki bir diğer büyük müjde ise 14 yıldır kapalı olan Muammer Karaca Tiyatrosu’nun yeniden açılması oldu. İBB Miras tarafından restore edilen sahne, 1955 yılından bu yana Genco Erkal’dan Adile Naşit’e, Gülriz Sururi’den Kenterler’e kadar pek çok devi ağırlamıştı. Yeniden sanatseverlerle buluşan sahnede 4 Ekim tarihine kadar sürecek olan bir “Tiyatro Bayramı” programı başlatıldı. Müzikten edebiyata, sinemadan tiyatroya geniş bir yelpaze sunan program kapsamında “Nerede Kalmıştık Beyoğlu” isimli oyun da seyirciyle buluşacak.
Turistik bir merkeze dönüşen İstiklal Caddesi’nde son birkaç yıldır esen bu değişim rüzgarının, bölgenin iklimini tamamen değiştirip değiştirmeyeceği merak konusu. Ancak kesin olan bir şey var ki; Metrohan’daki yeni arşiv merkezi ve Muammer Karaca Tiyatrosu, Beyoğlu’na eski ruhunu geri kazandırmak için atılmış en somut adımlardan biri olarak dikkat çekiyor. Semra Kardeşoğlu’nun aktardığına göre, bu kültürel uyanışın devamı için en önemli adım, İstiklal’e daha fazla uğramak olacak.
