35 yaşındaki oyuncu Ece İrtem’in ani ölümü, genç yaşta meydana gelen kalp krizi vakalarını yeniden gündeme getirdi. Ölüm sebebinin kesin olarak belirlenmesi için otopsi raporunun beklenmesi gerekiyor; ancak ilk bulgular kalp krizine işaret ediyor. Son yıllarda genç yaşta kalp krizi ve ani ölüm olaylarında bir artış olup olmadığını merak edenler için Kardiyolog Doç. Dr. Asım Enhoş, CNN Türk’te dikkat çekici yanıtlar verdi.
ECE İRTEM GENÇ YAŞTA KAYBETTİ
‘Kızılcık Şerbeti’ ve ‘Payitaht Abdülhamid’ gibi dizilerdeki rolleriyle tanınan 35 yaşındaki Ece İrtem, geçirdiği bir sağlık sorunu sonucu yaşamını yitirdi.
İrtem’in vefatıyla ilgili bir açıklama yapan avukatı Uğur Gökkoyun, genç oyuncunun annesiyle birlikte evinde hayatını kaybettiğini duyurdu. Gökkoyun, “Müvekkilim Ece İrtem bugün saat 12.00 civarında vefat etmiştir. İlk bulgulara göre kalp krizinden vefat ettiğini düşünüyoruz. Soruşturma devam ediyor. Kesin sonuç otopsi raporu ile netleşecektir. Otopsi raporu açıklandığında kamuoyuna bilgi verilecektir. Ailesine ve tüm sevenlerine başsağlığı dileklerimi sunuyorum.” ifadelerini kullandı.
GENÇ YAŞTA KALP KRİZLERİ GERÇEKTEN ARTIYOR MU?
Doç. Dr. Asım Enhoş, son 20-25 yılda genç yaşta görülen kalp krizi vakalarında belirgin bir artış olduğunu belirtiyor. Ancak uzman, ani ölümlerin tamamının kalp krizine bağlı olmadığını vurguluyor. Akciğer embolisi, miyokardit, perikardit, doğuştan kalp kası hastalıkları ve bazı ölümcül ritim bozuklukları da ani kardiyak ölüme neden olabiliyor.
ANİ KARDİYAK ÖLÜM NEDİR?
Toplumda sıkça kalp krizi ile karıştırılan ani kardiyak ölüm, belirtilerin başlamasından sonraki ilk bir saat içinde ölümle sonuçlanan bir durum olarak tanımlanıyor. Bu durum her zaman kalp krizinden kaynaklanmayabilir. Uzmanlara göre ölümcül ritim bozuklukları, yapısal kalp hastalıkları ve bazı genetik sendromlar da ani kardiyak ölüme yol açabiliyor.
GENÇLERDE KALP KRİZİNİN EN ÖNEMLİ NEDENİ NEDİR?
Kardiyolog Doç. Dr. Asım Enhoş, şu açıklamaları yapıyor:
“Son zamanlarda genç yaşta kalp krizi ve ani kalp durması kaynaklı ölüm haberlerine daha sık rastlıyoruz. Özellikle genç bireylerde kalp krizlerinde bir artış söz konusu. Son 20-25 yıl içinde bu trend yükseliyor. Ece İrtem için Allah rahmet eylesin. Kalp krizi mi, bu öncelikle otopsi sonucu ile kesinleşebilir. Kalp krizine benzer ve ani kardiyak ölüme yol açabilen başka durumlar da mevcut. Bunlardan biri akciğer embolisidir.”
“Ayrıca, daha önce bir gribal enfeksiyon geçirdi mi? Gribal enfeksiyon sonrası kalp kası hastalıkları ortaya çıkabiliyor. Miyokardit, perikardit gibi kalp kasını etkileyen hastalıklar da söz konusu olabilir. Doğuştan kalp kası hastalığı ya da yapısal kalp hastalığı da ölümcül ritim bozukluklarına yol açabilir. Doğuştan uzun QT veya Brugada sendromu gibi ölümcül ritim sorunları da ani kardiyak ölüme sebep olabilir. Belirtilerin başlamasından sonra bir saat içinde ölümle sonuçlanan duruma ani kardiyak ölüm denir.”
KALP KRİZİ ÖNCEDEN BELİRTİ VERİR Mİ?
Hastanın şikayetleri arasında çarpıntı, göğüs ağrısı veya nefes darlığı bulunabilir. Eğer bu şikayetler başlarsa ve bir saat içinde ölüm gerçekleşirse, bu ani kardiyak ölüm olarak adlandırılır. Ancak ani kardiyak ölümün nedeni her zaman kalp krizi olmayabilir. Önceden belirtiler olup olmadığını anlamak genellikle mümkün değildir. Çoğunlukla hastalar göğüs ağrısı hisseder; bu ağrı genellikle eforla başlar, hareketle devam eder ve dinlenince azalır. Göğüs kemiğinin arkasında ve bazen çeneye yayılan bir sıkışma hissi olabilir. Gerçek bir kalp krizi ise genelde en az 1-2 gün öncesinde belirti verebilir; ancak ani gelişebilir, ama %50-60’ında önceden mutlaka bir bulgu görülür.
KALP KRİZİNDE RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
Bu durumların birkaç nedeni vardır. “En önemli neden ne?” diye sorarsanız, bir numara olarak tütün ve tütün ürünlerinin kullanımının artışını belirtirim. Yani sigara bir numara. Sağlığa zararlıdır.
İkinci sırada, endüstrileşen dünyada tükettiğimiz gıdaların, özellikle trans yağların ve doymuş yağların artışı yer alıyor; çocukluk döneminden itibaren margarin ve işlenmiş gıdaların kullanımındaki artış da etkili.
Üçüncü sırada obezite, dördüncü sırada ise kronik stres yer alıyor; uykusuzluk ve iş yaşamındaki stres bu duruma katkı sağlıyor. Bu faktörler bir araya geldiğinde kalp krizlerinde artış görüyoruz. Özellikle genç yaşlarda sigarayı kesinlikle önermiyoruz. Sağlığa zararlı olduğunu sürekli vurguluyoruz.
KİMLER KALP KRİZİ RİSKİ ALTINDA?
Aile öyküsü olan bireylerde risk daha yüksektir. Özellikle erkeklerde genç kalp krizi, bazı yayınlarda 45 yaş, bazı yayınlarda ise 50 yaş altı olarak değerlendirilmektedir. 40 yaş altındaki genç kalp krizleri, çok genç kalp krizleri olarak adlandırılmaktadır. Ailesinde erkeklerde 55 yaşın altında, kadınlarda 60-65 yaşın altında ani kardiyak ölüm veya kalp krizi öyküsü olan bireyler, 40 yaşından sonra mutlaka bir kardiyoloğa muayene olmalıdır. Bu durumda kolesterol parametrelerine dikkat edilmelidir; iyi ve kötü kolesterol seviyeleri kontrol edilmelidir. LDL dediğimiz kötü kolesterolün düşük tutulması önemlidir.
Bu risk faktörlerini kontrol altına alarak sağlıklı bir yaşam sürdürebiliriz. Ailede kalp krizi öyküsü varsa, her yıl check-up öneriyoruz. Kalp krizinin mekanizması ani gelişebiliyor. Koroner arterler bir su borusuna benzetilebilir; damar içinde kireçlenmeler meydana gelebilir. Bu kireçlenmeler her zaman yavaş yavaş tıkanmıyor. Bazen %30’luk bir plak bir anda yırtılabiliyor. Yağlı ve miks plakların yırtılmaya eğilimli olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle %30’luk bir plak, bir anda yırtılarak damarı saniyeler veya dakikalar içinde %100’e çıkarabilir.
GENÇLER KALPLERİNİ NASIL KORUMALI?
Değiştirilebilen ve değiştirilemeyen risk faktörleri vardır. Genetik faktörleri değiştiremeyiz; yaş ilerledikçe buna da engel olamayız. Gençler, damarların yavaş yavaş tıkanması nedeniyle daha risk altındadır. Yaşlı bireylerde damarlar daha dayanıklıdır. Gençlerde ani tıkanma sonucu kalp kası sendeliyor ve ne yapacağını bilemiyor. Bu durum, ölümcül ritim bozukluklarını artırıyor ve ani kardiyak ölümle sonuçlanma riski gençlerde daha yüksektir.
Uygunsuz beslenme, yanlış diyetler, uyku sorunları, tütün ürünlerinin kullanımı ve aşırı alkol tüketimi gibi faktörlerden uzak durmak gerekir. Gençlerde en önemli risk faktörü kesinlikle tütün ve tütün ürünleridir; çünkü genç kalp krizi geçirenlerin %50 ile %95 arasında sigara tükettiği gösterilmiştir. Yaşlılarda bu oran daha düşüktür. Dolayısıyla sigara birincil risk faktörüdür.
Sonrasında ise beslenme alışkanlıkları, trans yağ tüketimi, margarin, işlenmiş gıdalar ve fast food tüketimi gibi unsurlar büyük önem taşımaktadır. Hastalarımıza, özellikle ailede kalp krizi öyküsü varsa, Akdeniz tipi beslenmeyi; zeytinyağı ağırlıklı, daha fazla sebze ve meyve içeren bir diyet öneriyoruz.
