Geçmişin derinliklerinden günümüze taşınan ve yardımlaşmanın en zarif biçimlerinden biri olan zimem defteri, toplumsal dayanışmanın sessiz ama güçlü bir örneğini temsil ediyor. Kimliği gizli hayırseverlerin borç yükü altındaki vatandaşlara el uzattığı bu kadim uygulama, modern dünyada unutulmaya yüz tutan değerleri yeniden hatırlatıyor. Ntv.com.tr editörleri, her Ramazan ayında gündeme gelen bu isimsiz iyilik hareketinin merak edilen detaylarını okurları için derledi.
Zimem Defteri Nedir ve Tarihçesi Nereye Dayanır?
Kökeni Osmanlı Devleti’ne kadar uzanan zimem defteri, esasen günümüzde kullanılan “veresiye defteri” kavramının o dönemdeki karşılığıdır. “İyilik yap denize at, balık bilmezse halik bilir” düsturunun ete kemiğe bürünmüş hali olan bu gelenek, yardımlaşma ve anlayışın önemini vurgulayan çok kıymetli bir mirastır. Asırlardır süregelen bu adet uyarınca, maddi durumu yerinde olan kişiler hiç tanımadıkları insanların borçlarını üstlenir; ne yardım eden kime yardım ettiğini bilir ne de borcu ödenen kişi minnet duyacağı ismi tanır.
Bu Kadim Gelenek Kimler Tarafından Nasıl Sürdürülüyor?
“İnsanı yaşat ki devlet yaşasın” felsefesinden ilham alan bu uygulamada hayırseverler, Ramazan aylarında tebdil-i kıyafet yaparak mahalle bakkalı veya manav gibi dükkanları ziyaret ederlerdi. Bu kişiler, borç defterinin rastgele sayfalarını seçerek “Silin borçlarını, Allah kabul etsin” der ve isimsiz bir şekilde ödemeyi yaparak oradan ayrılırlardı. Osmanlı’nın yardımlaşma kültürüne ait en nadide örneklerden biri olan bu eylem, bugün de benzer bir gizlilikle hayat bulmaya devam ediyor.
Kozan’da Bayram Öncesi Borçlar Nasıl Kapatıldı?
Zimem defteri geleneği, geride bıraktığımız Ramazan ayı boyunca Türkiye’nin pek çok noktasında yaşatıldı. Kozan Bakkallar ve Bayiler Odası’nın öncülüğünde gerçekleştirilen uygulama kapsamında, ihtiyaç sahibi ailelerin 3 ayrı bakkaldaki veresiye borçları tamamen silindi. Ramazan Bayramı öncesinde ailelere nefes aldıran bu iyilik hareketi için toplamda 30 bin TL ödeme gerçekleştirildi.
Gençlerin Öncülük Ettiği Yardım Hareketi Nerede Gerçekleşti?
Geleneği geleceğe taşıyanlar arasında bu yıl gençler de yer aldı. Hatay’ın Narlıca Mahallesi’nde eğitim gören Antakya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Anadolu İmam Hatip Lisesi öğrencileri, örnek bir dayanışmaya imza attı. Kendi harçlıklarından biriktirdikleri 30 bin TL ile Narlıca Mahallesi‘ndeki 3 bakkala giden öğrenciler, depremden etkilenen 10 ailenin tüm borcunu kapattı. Osmanlı mirasını yaşatan gençler, borçları ödedikten sonra veresiye defterindeki ilgili sayfaları imha ederek anlamlı bir kapanış yaptılar.
